23.6.19
Η αυτοεκτίμηση που βλάπτει την ψυχή…
Προσέχετε τον εαυτό σας. Η πρόοδος στην πνευματική ζωή διακρίνεται με την ολοένα και περισσότερη συναίσθησι της μηδαμινότητός μας. Ενώ όσο αυξάνει η εκτίμησις του εαυτού μας σε κάτι, τόσο βαδίζουμε στην καταστροφή. Ο εχθρός θα το εκμεταλλευθή αυτό. Θα πλησιάση και θα επιχειρήση να πετάξη κανένα πετραδάκι στον δρόμο μας για να σκοντάψουμε. Μια ψυχή που δίνει στον εαυτό της αξία, μοιάζει με τον κόρακα του Αισώπου που ακούγοντας τις κολακείες της αλεπούς για την «ωραία» του φωνή, άνοιξε το στόμα και του έπεσε το τυρί…».
«Πόσο χρήσιμο θα ‘ταν να βρισκόταν κάποιος να σας κατηγορή. Να χαίρεσθε, αν ποτέ συμβή αυτό. Είναι πολύ επικίνδυνο να σας επαινούν όλοι και κανείς να μην σας λέει την αλήθεια. Είναι νομίζετε δύσκολο να πλανηθή ή να σκοντάψη κανείς; Απέχετε πολύ από το να θεωρήτε τον εαυτό σας άγιο και άξιο να συμβουλεύη τους άλλους;».
«Στο Κίεβο ασκήτευε κάποτε κάποιος με πολλή νηστεία και μόνωσι. Τον πολέμησε όμως ο εγωισμός και άλλα πάθη. Πήγε λοιπόν και εξωμολογήθηκε τους λογισμούς του στον μακαριστό στάρετς Παρθένιο. Εκείνος του έδωσε χρήματα και τον έστειλε στην αγορά λέγοντας: «Αγόρασε κρέας και φάγε το μπροστά στους άλλους». Ο ασκητής ακολούθησε την συμβουλή του στάρετς και όλοι οι πειρασμοί του φύγανε. Να πώς οι Πατέρες πολεμούσαν την υπερηφάνεια.
Συχνά να ελέγχετε και σεις τον εαυτό σας στο σημείο αυτό. Γιατί δεν είναι μικρή συμφορά… Λένε ότι η υπερηφάνεια είναι κλέφτης που βρίσκεται μέσα στο σπίτι. Έρχεται συχνά σε συνεννόησι με τους εξωτερικούς κλέφτες, τους ανοίγει πόρτες και παράθυρα, κι εκείνοι μπαίνουν και αρπάζουν κάθε θησαυρό».
«Αγωνισθήτε, ενώ συναναστρέφεσθε με άλλους και φροντίζετε για τις βιοτικές υποθέσεις, συγχρόνως να σκέπτεσθε τον Θεό και να έχετε την συναίσθησι ότι βρίσκεται κοντά σας και σας κατευθύνει σύμφωνα με το άγιό Του θέλημα. Έτσι δεν θα διασπάσθε στην εσωτερική σας εργασία. Η διάσπασις είναι η πρώτη επιτυχία του διαβόλου.
Η δεύτερη επιτυχία του είναι η προσκόλλησις της καρδιάς σε κάτι το γήινο και η αιχμαλωσία των αισθημάτων και των σκέψεων σ’ αυτό. Αυτή είναι χειρότερη επιτυχία του εχθρού.
Προσπαθήστε ν’ αποδεσμεύεσθε από κάθε αιχμαλωσία της καρδιάς και από κάθε διάσπασι της εσωτερικής σας εργασίας. Ο τρόπος είναι ένας: Να μην απομακρύνεται η προσοχή από τον Κύριο και την συναίσθησι της παρουσίας Του.
Οι υπερβολές δεν οδηγούν ποτέ σε καλό. Το πρώτο βήμα για την υπερηφάνεια είναι η κενοδοξία, η πεποίθησις δηλαδή ότι είμαι κάτι. Το δεύτερο είναι η οίησις, η συναίσθησις δηλαδή του ότι όχι απλώς είμαι κάτι, αλλά κάτι σπουδαίο ενώπιον Θεού και ανθρώπων. Από τηνκενοδοξία και την οίησι γεννιέται πλήθος υπερήφανων λογισμών, βδελυκτών στον Θεό. Η αυτογνωσία και η βίωσι της μηδαμινότητός μας μπορεί εδώ να βοηθήση. Συχνά ας φέρνουμε στην μνήμη μας σφάλματα του παρελθόντος και ας κατακρίνουμε τον εαυτό μας γι΄ αυτά».
«Τιμιώτατε πρωτοπρεσβύτερε. Σας ευχαριστώ πολύ για την πολύτιμη διδασκαλία σας. Απλή και βαθειά, σύντομη και ολοκληρωμένη, μεστή και απέριττη. Ας ευλογήση ο Κύριος τους ποιμαντικούς σας κόπους σ’ όλο το πλάτος τους. Σας δόθηκε η χάρις όχι μόνο να διδάσκετε, αλλά και να πράττετε. Ας σας ενισχύη ο Κύριος να υπηρετήτε καρποφόρα τους αδελφούς χριστιανούς.
Εσείς βρίσκεσθε σε δράσι. Για μένα ήλθε ο καιρός να παραδώσω τα όπλα. Εσείς είσθε ο ποιμένας ο καλός, εγώ ο αρχιποιμένας ο άχρηστος. Για τις αμαρτίες μου αδυνάτισα σωματικά και ακόμη περισσότερο πνευματικά. Πίσω μου τίποτε καλό δεν φαίνεται, μπροστά μου τίποτε αξιόλογο δεν ελπίζεται. Μένει μόνο: «Ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ». Είθε να ευδοκήση ο Κύριος, έστω κι αυτή η κραυγή να βγαίνη μέσ’ απ’ την καρδιά».
«Να καλλιεργήτε μέσα σας τον φόβο του Θεού και την ευλάβεια ενώπιον του απερίγραπτου μεγαλείου Του. Να έχετε καρδιά συντετριμμένη και τεταπεινωμένη. Να θεωρήτε όλους ανώτερούς σας. Ν’ αγαπάτε την σιωπή, την μόνωσι, την συνομιλία με τον Κύριο, που θα γίνη χειραγωγός και διδάσκαλός σας.
Τα άγια δάκρυα αποτελούν εκδήλωση θείου ελέους και ασφάλεια στην πνευματική ξηρασία και στην σκλήρυνσι των αισθημάτων. Μην τα περιφρονήτε και μην τα διώχνετε.
Τα αμαρτωλά δάκρυα προκαλούν οίησι, αγαπούν την επίδειξι και παρέρχονται σύντομα.
Όταν σας πλησιάζη η υπερηφάνεια διώξτε την και τοποθετήστε στην θέσι της το ταπεινό φρόνημα και την συντριβή».
«Δεν υπάρχει λόγος να επαναλαμβάνω ότι το απόρθητο φρούριό μας είναι η ταπείνωσις. Δύσκολα την αποκτά κανείς. Μπορεί να θεωρή ταπεινό τον εαυτό του και να μην έχη ίχνος απ’ αυτή. Ο σωστότερος ή ο μοναδικός δρόμος για την ταπείνωσι είναι η υπακοή και η απάρνησις του ιδίου θελήματος. Χωρίς αυτά είναι δυνατόν ν’ αναπτύξη κανείς εσωτερικά εωσφορικό εγωισμό, παρά την εξωτερική ταπεινή συμπεριφορά και τις ταπεινολογίες.
Σταθήτε λοιπόν και αναρωτηθήτε, αν έχετε υποκοή και απάρνησι του ιδίου θελήματος».
«Αγωνισθήτε ν’ αποκτήσετε ταπείνωσι. Η ταπείνωσις είναι ευωδία Χριστού και ένδυμα Χριστού. Για χάρι της όλα θα τα συγχωρήση ο Θεός.Δεν θα εξετάση τις ελλείψεις που είχε ο αγώνας μας. Ενώ χωρίς ταπείνωσι καμιά άσκησι δεν μπορεί να μας βοηθήση.
Με το ταπεινό φρόνημα μπορεί ο άνθρωπος να σωθή. Χωρίς όμως αυτό το εισητήριο δεν θα του επιτρέψουν να μπη στον παράδεισο που είναι γεμάτος από ταπεινούς».
«Η ταπείνωσις πρέπει ν’ αποτελή το φόντο της ζωής σας, όπως και του καθενός που ζη ειλικρινά την εν Χριστώ ζωή».
«Αγωνισθήτε στον εαυτό σας με όλες σας τις δυνάμεις και ο Θεός θα σας βοηθήση. Έχετε σαν σκοπό ν’ αποκτήσετε «πνεύμα συντετριμμένον», «καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην» (Ψαλμ. 50, 19). Όταν υπάρχουν αυτά, σημαίνει ότι βρίσκεσθε σε καλή κατάστασι. Τότε έχετε την σκέπη και την βοήθεια του Θεού. Τότε η προσήλωσις στον Θεό είναι σταθερή και η ενθύμησίς Του αδιάλειπτη».
«Προσπαθήστε να παλέψετε με το ευέξαπτο του χαρακτήρος σας. Το πάθος αυτό εκδηλώνεται όταν κάποιος ενεργήση αντίθετα με την δική σας θέλησι, επιθυμία ή εντολή. Όσο όμως ζη μέσα σας η υπερηφάνεια τίποτε δεν θα κατορθώσετε. Αυτή όλα τα κυβερνά. Αν μπορήτε πετάξτε την πέρα από την εξώπορτα του σπιτιού σας και απαγορέψτε της να ξαναπαρουσιασθή.
Να σκέπτεσθε την πανταχού παρουσία του Θεού, καθώς και την ώρα του θανάτου. Η μνήμη του Θεού και του θανάτου είναι οι καλύτεροι διδάσκαλοι για την θεραπεία των παθών».
«Είθε να σας διατηρήση ο Κύριος το χάρισμα των δακρύων για πάντα. Αυτά μαλακώνουν την καρδιά και χαρίζουν την κατάνυξι. Πρέπει όμωςνα τα κρύβετε. Διότι η υπερηφάνεια ολόγυρά τους περιφέρεται, όπως ο σκύλος γύρω από την τροφή».
(Από το βιβλίο: «Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου ΑΠΑΝΘΙΣΜΑ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ», Μετάφρασις από τα ρωσικά, ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΥ, ΩΡΩΠΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ)
από http://alopsis.gr/
Όσοι έχουν διαβάσει το συγκεκριμένο άρθρο συνήθως διαβάζουν επίσης τα παρακάτω:
19.2.19
ΧΟΡΟΊ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΓΝΏΜΗ
Νικόδημος
1. Πριν από καιρό ένας παλαιός γνωστός με πληροφόρησε πως ο ίδιος είχε προσχωρήσει σε μια ομάδα Γκουρτζίεφ κι έκανε ασκήσεις και κινήσεις και είχε μάλιστα λάβει ορισμένες ατομικές πρακτικές.
Όταν του έγραψα πως έκανα αυτή την έρευνα στους Γκουρτζίεφ και Ουσπένσκι απάντησε πως ο Ουσπένσκι δεν καταλάβαινε “τη μεγαλειώδη έκταση του μηνύματος του Γκουρτζίεφ”. Όταν τον ρώτησα ποια ήταν αυτή “η μεγαλειώδη έκταση”, απάντησε πως δεν επρόκειτο για λόγια μα πρακτική εφαρμογή. Άφησα την υπεκφυγή ως είχε.
Οπωσδήποτε ο Γκουρτζίεφ ήταν πιο πρακτικός από τον Ουσπένσκι. Μα και ο Ουσπένσκι έδινε πρακτικές ενώ ο Γκουρτζίεφ επιδόθηκε στη συγγραφή αρκετών (θεωρητικών) τόμων, μερικοί εκ των οποίων είναι περίπλοκοι κι ένας αποσύρθηκε! Άλλοι όμως, όπως ο Ουσπένσκι, ο K. Walker, o Nicoll ή ο Nott, έδωσαν το “μήνυμα” πιο απλά και πιο καθαρά.
2. Εκτός από την αυτο-θύμηση ή self-remembering, ο Γκουρτζίεφ έδωσε έμφαση σε αναπνευστικές ασκήσεις, σωματικές πόζες, χορευτικές κινήσεις και παρόμοια.
Οι οπαδοί που τον γνώρισαν καλά έγραψαν για την ελαστικότητα των κινήσεών του. Έτσι ο Ουσπένσκι: “Υπήρχε μια καταπληκτική σιγουριά και ακρίβεια σε όλες του τις κινήσεις, (σ 261, In Search of the Miraculous). Ο Γκουρτζίεφ έκανε αυτές τις κινήσεις, όπως εξήγησε ο ίδιος, με τους μύες του χαλαρωμένους.
Ο Ουσπένσκι αναφέρει πως ασκήσεις και κινήσεις γίνονταν ως μέρος του καθημερινού προγράμματος στο Εσεντούκι (σ 351) και αργότερα στο Πριερέ, στη Γαλλία (σ 387).
Αυτές οι ασκήσεις είχαν ποικιλόμορφες επιδράσεις - στην αναπνοή, στη λειτουργία της καρδιάς, στη στόχαση κλπ.
3. Στο Views from the Real World υπάρχει μια ομιλία στο Πριερέ, Μάης 1923, με τίτλο “Τρεις δυνάμεις-οικονομία”! Σε αυτήν ο Γκουρτζίεφ περιγράφει την σωματική δύναμη, την ψυχική και την ηθική. Η πρώτη εξαρτάται “από τη δομή και τα υλικά του σώματος”! Η 2η “από το διανοητικό κέντρο και το περιεχόμενό του” ενώ “βούληση” είναι μια λειτουργία του. Η 3η “εξαρτάται από την εκπαίδευση και κληρονομικότητα” (σ 159). Παράξενος όμως είναι ο όρος “ηθική”.
Ο Γκουρτζίεφ εδώ υποδείχνει επίσης πως ξοδεύουμε πάρα πολλή ενέργεια στις κινήσεις μας ή ακόμα και όταν καθόμαστε ακίνητοι: υπάρχει πολλή ένταση. Χρειάζεται, λοιπόν, να εξοικονομούμε ενέργεια με το να κάνουμε κατάλληλες κινήσεις και να τις κάνουμε ορθά (σ 160).
Η “Πρώτη Ομιλία στο Βερολίνο”, Νοεμ. 1921 (σ 167) και μια “Ομιλία στο Πριερέ”, Φεβ 1923 (σ 174), πραγματεύονται κι αυτές κινήσεις, στάσεις, εντάσεις καθώς και σπατάλη κι εξοικονόμηση ενέργειας.
4. Οι περισσότερες οργανώσεις Γιόγκα στις μέρες μας ασχολούνται με αυτό το ζήτημα της έντασης, που μοιάζει να είναι παγκόσμιο πρόβλημα. Μερικές καταφεύγουν στις διάφορες στάσεις āsana του Haṭha-yoga, άλλες χρησιμοποιούν πιο απλές ασκήσεις και μουσική για να επιφέρουν χαλάρωση. Περιζήτητη η χαλάρωση!
Οι ασκήσεις του Γκουρτζίεφ όπως περιγράφονται στις δικές του δημοσιεύσεις και κείνες των οπαδών του δεν είναι πολύ διαφορετικές κι έχουν τον ίδιο στόχο.
Αναμφίβολα η διάλυση των εντάσεων και η συντήρηση ενέργειας, ή ορθές κινήσεις και η χρήση της ορθής ποσότητας ενέργειας σε κινήσεις και στάσεις, είναι χρησιμότατες. Αλλά δεν μπορούν να ονομάζονται “εσωτερικές” ή αναγκαίες για την ανέλιξη και την ανύψωση της οντότητας και συνειδήσεως.
Το yogasutra του Patañjali με το σύστημα του Οκταπλού Γιόγκα δεν λέει τίποτα για στάσεις και κινήσεις και σχετικές ασκήσεις. Μόνο στο 2.46 λέει “Η στάση [θα πρέπει να] είναι σταθερή και άνετη “sthirasukham-āsanam”. Το επόμενο λέει πως αυτό επιτυγχάνεται με χαλάρωση της προσπάθειας και βύθισμα (samā-pati=είσοδο, συγχώνευση) στο Απεριόριστο (ānanta). Το πρώτο σκέλος της δεύτερης ρήσης είναι ίσως η κοινή προσέγγιση με σωματικές ασκήσεις (αν και ο Patañjali δεν αναφέρει καμιά άσκηση πουθενά!). Το δεύτερο σκέλος απαιτεί λεπτότερη νοερή ενέργεια ίσως και δύναμη ανωτέρου επιπέδου, όπως κάποια μορφή διαλογισμού για να εισχωρήσει κάποιος σε πολύ βαθύτερο και λεπτότερο επίπεδο δύναμης.
5. Το 1925, μετά το τρομερό αυτοκινητιστικό του δυστύχημα και το κλείσιμο του Ινστιτούτου του Πριερέ, ο Γκουρτζίεφ άρχισε να συνθέτει κομμάτια για πιάνο που έγιναν γνωστά και παίζονται συχνά. Είχε συνθέσει μουσική και νωρίτερα το 1910 για το μπαλέτο Struggle of the Magicians.
O Ουσπένσκι περιγράφει συνοπτικά τη γνώση του Γκουρτζίεφ περί μουσικής (σ 297, In Search of the Miraculous): Η αντικειμενική μουσική βασίζεται σε «εσωτερικές οκτάβες! … Υπάρχει μουσική που θα μπορούσε να παγώσει νερά … να σκοτώσει ακαριαία έναν άνθρωπο … Η καταστροφή της Ιεριχούς … είναι μια αναφορά σε αντικειμενική μουσική … Τέτοια μουσική δεν καταστρέφει μόνο μα μπορεί και να δημιουργεί … Ο Ορφεύς μετέδιδε γνώση μέσω μουσικής … Σε μια παρατεταμένη νότα ηχούν όλη την ώρα και ‘εσωτερικές οκτάβες’ που δεν ακούγονται με τα αυτιά μα αγγίζουν το Αισθηματικό Κέντρο». Αυτές ελέγχουν φίδια και ανθρώπους.
6. Δεν αμφιβάλλω πως μπορεί να υπάρχει τέτοιο είδος μουσικής. Μα πού;
Παρά την εκτεταμένη μου ανάγνωση της μεγάλης λογοτεχνίας για τους Γκουρτζίεφ και Ουσπένσκι, δεν βρήκα καθόλου περιπτώσεις θαυματουργών επιδράσεων ή από την μουσική του Γκουρτζίεφ ή από τις στάσεις και κινήσεις.
Άκουσα πολλές φορές διάφορα κομμάτια του Γκουρτζίεφ κι ένιωσα σε ορισμένες περιπτώσεις βαθιά συγκίνηση, μα όχι πολύ διαφορετική από εκείνη που ένιωσα με τον Βιβάλντι και τον Μότσαρτ.
Παρότι αυτές οι μουσικές συνθέσεις, όπως και οι σωματικές, χορευτικές ασκήσεις, είναι πολύ βοηθητικές, δεν μοιάζουν ικανές να ανυψώσουν το επίπεδο της οντότητας και συνειδήσεως μόνιμα. Δίνουν μόνο μια πρόσκαιρη ανύψωση που είναι σαν γεύση, ή που προμηνύει την ύπαρξη, ανωτέρων επιπέδων.
απο vigla watch
1. Πριν από καιρό ένας παλαιός γνωστός με πληροφόρησε πως ο ίδιος είχε προσχωρήσει σε μια ομάδα Γκουρτζίεφ κι έκανε ασκήσεις και κινήσεις και είχε μάλιστα λάβει ορισμένες ατομικές πρακτικές.
Όταν του έγραψα πως έκανα αυτή την έρευνα στους Γκουρτζίεφ και Ουσπένσκι απάντησε πως ο Ουσπένσκι δεν καταλάβαινε “τη μεγαλειώδη έκταση του μηνύματος του Γκουρτζίεφ”. Όταν τον ρώτησα ποια ήταν αυτή “η μεγαλειώδη έκταση”, απάντησε πως δεν επρόκειτο για λόγια μα πρακτική εφαρμογή. Άφησα την υπεκφυγή ως είχε.
Οπωσδήποτε ο Γκουρτζίεφ ήταν πιο πρακτικός από τον Ουσπένσκι. Μα και ο Ουσπένσκι έδινε πρακτικές ενώ ο Γκουρτζίεφ επιδόθηκε στη συγγραφή αρκετών (θεωρητικών) τόμων, μερικοί εκ των οποίων είναι περίπλοκοι κι ένας αποσύρθηκε! Άλλοι όμως, όπως ο Ουσπένσκι, ο K. Walker, o Nicoll ή ο Nott, έδωσαν το “μήνυμα” πιο απλά και πιο καθαρά.
2. Εκτός από την αυτο-θύμηση ή self-remembering, ο Γκουρτζίεφ έδωσε έμφαση σε αναπνευστικές ασκήσεις, σωματικές πόζες, χορευτικές κινήσεις και παρόμοια.
Οι οπαδοί που τον γνώρισαν καλά έγραψαν για την ελαστικότητα των κινήσεών του. Έτσι ο Ουσπένσκι: “Υπήρχε μια καταπληκτική σιγουριά και ακρίβεια σε όλες του τις κινήσεις, (σ 261, In Search of the Miraculous). Ο Γκουρτζίεφ έκανε αυτές τις κινήσεις, όπως εξήγησε ο ίδιος, με τους μύες του χαλαρωμένους.
Ο Ουσπένσκι αναφέρει πως ασκήσεις και κινήσεις γίνονταν ως μέρος του καθημερινού προγράμματος στο Εσεντούκι (σ 351) και αργότερα στο Πριερέ, στη Γαλλία (σ 387).
Αυτές οι ασκήσεις είχαν ποικιλόμορφες επιδράσεις - στην αναπνοή, στη λειτουργία της καρδιάς, στη στόχαση κλπ.
3. Στο Views from the Real World υπάρχει μια ομιλία στο Πριερέ, Μάης 1923, με τίτλο “Τρεις δυνάμεις-οικονομία”! Σε αυτήν ο Γκουρτζίεφ περιγράφει την σωματική δύναμη, την ψυχική και την ηθική. Η πρώτη εξαρτάται “από τη δομή και τα υλικά του σώματος”! Η 2η “από το διανοητικό κέντρο και το περιεχόμενό του” ενώ “βούληση” είναι μια λειτουργία του. Η 3η “εξαρτάται από την εκπαίδευση και κληρονομικότητα” (σ 159). Παράξενος όμως είναι ο όρος “ηθική”.
Ο Γκουρτζίεφ εδώ υποδείχνει επίσης πως ξοδεύουμε πάρα πολλή ενέργεια στις κινήσεις μας ή ακόμα και όταν καθόμαστε ακίνητοι: υπάρχει πολλή ένταση. Χρειάζεται, λοιπόν, να εξοικονομούμε ενέργεια με το να κάνουμε κατάλληλες κινήσεις και να τις κάνουμε ορθά (σ 160).
Η “Πρώτη Ομιλία στο Βερολίνο”, Νοεμ. 1921 (σ 167) και μια “Ομιλία στο Πριερέ”, Φεβ 1923 (σ 174), πραγματεύονται κι αυτές κινήσεις, στάσεις, εντάσεις καθώς και σπατάλη κι εξοικονόμηση ενέργειας.
4. Οι περισσότερες οργανώσεις Γιόγκα στις μέρες μας ασχολούνται με αυτό το ζήτημα της έντασης, που μοιάζει να είναι παγκόσμιο πρόβλημα. Μερικές καταφεύγουν στις διάφορες στάσεις āsana του Haṭha-yoga, άλλες χρησιμοποιούν πιο απλές ασκήσεις και μουσική για να επιφέρουν χαλάρωση. Περιζήτητη η χαλάρωση!
Οι ασκήσεις του Γκουρτζίεφ όπως περιγράφονται στις δικές του δημοσιεύσεις και κείνες των οπαδών του δεν είναι πολύ διαφορετικές κι έχουν τον ίδιο στόχο.
Αναμφίβολα η διάλυση των εντάσεων και η συντήρηση ενέργειας, ή ορθές κινήσεις και η χρήση της ορθής ποσότητας ενέργειας σε κινήσεις και στάσεις, είναι χρησιμότατες. Αλλά δεν μπορούν να ονομάζονται “εσωτερικές” ή αναγκαίες για την ανέλιξη και την ανύψωση της οντότητας και συνειδήσεως.
Το yogasutra του Patañjali με το σύστημα του Οκταπλού Γιόγκα δεν λέει τίποτα για στάσεις και κινήσεις και σχετικές ασκήσεις. Μόνο στο 2.46 λέει “Η στάση [θα πρέπει να] είναι σταθερή και άνετη “sthirasukham-āsanam”. Το επόμενο λέει πως αυτό επιτυγχάνεται με χαλάρωση της προσπάθειας και βύθισμα (samā-pati=είσοδο, συγχώνευση) στο Απεριόριστο (ānanta). Το πρώτο σκέλος της δεύτερης ρήσης είναι ίσως η κοινή προσέγγιση με σωματικές ασκήσεις (αν και ο Patañjali δεν αναφέρει καμιά άσκηση πουθενά!). Το δεύτερο σκέλος απαιτεί λεπτότερη νοερή ενέργεια ίσως και δύναμη ανωτέρου επιπέδου, όπως κάποια μορφή διαλογισμού για να εισχωρήσει κάποιος σε πολύ βαθύτερο και λεπτότερο επίπεδο δύναμης.
5. Το 1925, μετά το τρομερό αυτοκινητιστικό του δυστύχημα και το κλείσιμο του Ινστιτούτου του Πριερέ, ο Γκουρτζίεφ άρχισε να συνθέτει κομμάτια για πιάνο που έγιναν γνωστά και παίζονται συχνά. Είχε συνθέσει μουσική και νωρίτερα το 1910 για το μπαλέτο Struggle of the Magicians.
O Ουσπένσκι περιγράφει συνοπτικά τη γνώση του Γκουρτζίεφ περί μουσικής (σ 297, In Search of the Miraculous): Η αντικειμενική μουσική βασίζεται σε «εσωτερικές οκτάβες! … Υπάρχει μουσική που θα μπορούσε να παγώσει νερά … να σκοτώσει ακαριαία έναν άνθρωπο … Η καταστροφή της Ιεριχούς … είναι μια αναφορά σε αντικειμενική μουσική … Τέτοια μουσική δεν καταστρέφει μόνο μα μπορεί και να δημιουργεί … Ο Ορφεύς μετέδιδε γνώση μέσω μουσικής … Σε μια παρατεταμένη νότα ηχούν όλη την ώρα και ‘εσωτερικές οκτάβες’ που δεν ακούγονται με τα αυτιά μα αγγίζουν το Αισθηματικό Κέντρο». Αυτές ελέγχουν φίδια και ανθρώπους.
6. Δεν αμφιβάλλω πως μπορεί να υπάρχει τέτοιο είδος μουσικής. Μα πού;
Παρά την εκτεταμένη μου ανάγνωση της μεγάλης λογοτεχνίας για τους Γκουρτζίεφ και Ουσπένσκι, δεν βρήκα καθόλου περιπτώσεις θαυματουργών επιδράσεων ή από την μουσική του Γκουρτζίεφ ή από τις στάσεις και κινήσεις.
Άκουσα πολλές φορές διάφορα κομμάτια του Γκουρτζίεφ κι ένιωσα σε ορισμένες περιπτώσεις βαθιά συγκίνηση, μα όχι πολύ διαφορετική από εκείνη που ένιωσα με τον Βιβάλντι και τον Μότσαρτ.
Παρότι αυτές οι μουσικές συνθέσεις, όπως και οι σωματικές, χορευτικές ασκήσεις, είναι πολύ βοηθητικές, δεν μοιάζουν ικανές να ανυψώσουν το επίπεδο της οντότητας και συνειδήσεως μόνιμα. Δίνουν μόνο μια πρόσκαιρη ανύψωση που είναι σαν γεύση, ή που προμηνύει την ύπαρξη, ανωτέρων επιπέδων.
απο vigla watch
16.2.19
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΑΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ
ΛΟΓΟΣ ΛΒ': ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΑΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ
Kαθώσπερ πάσα η δύναμις των νόμων και των εντολών των δοθεισών τοις ανθρώποις παρά Θεού μέχρι της καθαρότητας της καρδίας διορίζεται κατά τον λόγον των Πατέρων, ούτω και πάντες οι τρόποι και τα σχήματα της προσευχής, άτινα τω Θεώ προσεύχονται οι άνθρωποι, μέχρι της καθαρας προσευχής διορίζονται. Οι τε γαρ στεναγμοί και οι γονυπετήσεις και αι καρδιακαί δεήσεις και οι γλυκύτατοι κλαυθμοί και πάντα τα εν τη προσευχή σχήματα, καθώς έφην, έως της καθαράς ευχής τον όρον κέκτηνται και εξουσίαν έχει κινείσθαι.
Από δε της καθαρότητος της προσευχής και μέχρι των ενδον, ηνίκα τον όρον τούτον διαβή, ουκ έτι έξει άδειαν ή διάνοια, ούτε εις προσευχήν ούτε εις κίνησιν ούτε κλαυθμούς ούτε εξουσίαν ούτε αυτεξουσιότητα ούτε δέησιν ούτε επιθυμίαν,ή τίνος ηδονήν των εν τώδε τω βίω ελπιζομένων ή των εν τω μέλλοντι αιώνι. Και δια τούτο μετά την καθαράν προσευχήν άλλη προσευχή ουκ εστί. Και πάσα ταύτης κίνησις και πάντα τα σχήματα έως ώδε τον νουν απάγουσι τη εξουσία της αυτεξουσιότητος δια τούτο άγων εν αυτή. Μετά δε τούτον τον όρον έκπληξις έσται τότε και ουχί προσευχή διότι πέπαυται τα της προσευχής, και θεωρία τις εστί, και ουχί προσευχήν προσεύχεται ο νους.
Πας τρόπος προσευχής γινόμενος δια κινήσεων γίνεται, ηνίκα δε ο νους εισέλθη εις τάς πνευματικάς κινήσεις, εκεί προσευχήν ουκ έχει. Αλλο εστίν η προσευχή και άλλο η εν αυτή θεωρία, ει και εξ αλλήλων τάς αφορμάς λαμβάνουσιν. Εκείνη μεν γαρ σπόρος, αυτή δε δραγμάτων άρσις, ένθα θέα ανεκλαλήτω εξίσταται ο θερίζων, πώς εξ ελαχίστων και γυμνών κόκκων, ων έσπειρε, τοιούτοι ανθηροί στάχυες ενώπιον αυτού εξαίφνης εβλάστησαν. Ούτος μένει εν τη ίδια γεωργία εκτός πάσης κινήσεως.
Διότι πάσα προσευχή γινομένη δέησις εστίν ή αίτησις ή ευχαριστία ή αίνεσις.Έξερεύνησον ει εστί μία τούτων ή τίνος αίτησις, όταν διαβή ο νους τον όρον τούτον και εισέλθη είς την χώραν εκείνην. Τον γαρ ειδότα την αλήθειαν εγώ ερωτώ διότι ου πάσιν αυτή η διάκρισις, άλλ' εκείνοις τοις θεαταίς και λειτουργοίς τούτου του πράγματος γεγενημένοις ή παιδευθείσιν υπό τοιούτων πατέρων και εκ των στομάτων αυτών την αλήθειαν δεδιδαγμένοις και εν ταύταις και ταίς τοιαύταις ζητήσεσι διαπεράσασι τον βίον αυτών.
Ωσπερ μόλις εκ μυριάδων ανθρώπων είς ευρίσκεται πληρώσας τάς εντολάς και τα νόμιμα μικρόν ενδεώς, και φθάσας είς την της ψυχής καθαρότητα, ούτως είς εκ χιλίων ευρίσκεται καταξιωθείς φθάσαι μετά πολλής παραφυλακής είς την καθαράν προσευχήν και διαρρήξαι τον όρον τούτον και τυχείν εκείνου του μυστηρίου. Διότι πολλοί της καθαράς προσευχής ουδαμώς ηξιώθησαν,αλλ΄ολίγοι. Προς δε το μυστήριον εκείνο και μετ' εκείνην, καίπερ αν ο φθάσας μόλις ευρίσκεται γενεά και γενεά τη χάριτι τον Θεού.
Προσευχή εστί δέησις και φροντις και τίνος επιθυμία, ή λυτρώσεως των ενθάδε πειρασμών ή των μελλόντων ή επιθυμία της των Πατέρων κληρουχίας, δέησις δε δι' ης υπό Θεού βοηθείται άνθρωπος. Εντός τούτων των κινήσεων περιορίζονται αι της ψυχής κινήσεις.
Η μέντοι καθαρότης αυτής και η μη καθαρότης ούτως έχει.Όταν εν τω καιρώ, εν ω ευτρέπισται ο νους προσενέγκαι μίαν των κινήσεων αυτού, ων είπομεν, συμμιγή αυτω έννοια τις ξένη ή ρεμβασμός εν τινι τότε ου καθαρά λέγεται εκείνη προσευχή. Διότι εκ των μη καθαρών ζώων ανήνεγκεν επί το θυσιαστήριον Κυρίου, όπερ εστίν η καρδία, το νοητόν Θεού θυσιαστήριον.
Εάν δε τις μνήμην άγη εκείνης της υπό των Πατέρων καλουμένης πνευματικής προσευχής και μη συνιών την δύναμιν των λογίων των Πατέρων και είποι, αυτή εκ των τηςπνευματικής προσευχής όρων εστίν, εγώ μεν οίμαι, ει προς τηντης κατανοήσεως έρευναν έλθη, βλασφημία έσται το λέγειν τινάτων κτισμάτων, ότι η πνευματική προσευχή όλως κλίνει. Ηγαρ κλίνουσα κάτωθεν εστί της πνευματικής, πάσα δε πνεύματική κινήσεως ηλευθέρωται. Και ει μετά καθαρότητας μόλις τις προσεύχεται, τι είπωμεν περί της πνευματικής;
Διότι έθος ην τοις αγίοις Πατράσι πάσας τάς άγαθάς κινήσεις και τάς πνευματικάς εργασίας τω της προσευχής ονόματι προσαγορεύειν. Ου μόνοις δε τούτοις, αλλά και πάσι τοις πεφωτισμένοις τη γνώσει, τάς καλάς εργασίας παραπλησίως τη προσευχή λογίζεσθαι είωθε, και τούτου φανερού όντος ότι έτερον εστί προσευχή και ετέρα εστί τα εκτελούμενα πράγματα. Ενίοτε δε ταύτην την λεγομένην πνευματικήν προσευχήν, εν τισιν οδόν προσαγορεύουσι, και εν άλλοις γνώσιν, εν ετέροις δε οπτασίαν νοεράν. Οράς πώς διαλλάσσουσιν οι Πατέρες τάς
προσηγορίας εν τοις πνευματικοίς πράγμασιν; Αυτή γαρ η ακρίβεια των ονομάτων τοις ενταύθα συνίσταται πράγμασιν, υγιές δε ή αληθινόν όνομα τοις του μέλλοντος αιώνος πράγμασιν ουδαμώς, αλλά μία γνώσις απλή υπεράνω πάσης προσηγορίας και παντός στοιχείου και μορφής και χροιάς και σχήματος και συνθέτων ονομάτων. Δια τούτο, ηνίκα υψωθή η γνώσις της ψυχής εκ του ορατού κόσμου, ως βούλονται οι Πατέρες χρώνται τοις δηλωτικοίς αυτής, καθότι τα ονόματα αυτής εν ακριβεία ουδείς επίσταται. Άλλ', ίνα επιστηρίξωσιν αυτή τους ψυχικούς διαλογισμούς, προσηγορίαις χρώνται και παραβολαίς,κατά το λόγιον του εν αγίοις Διονυσίου ειπόντος, ότι εν παραβολαίς και συλλαβαίς και ονόμασιν ενδεχομένοις, και ρήμασι χρώμεθα των αισθήσεων ένεκα. Ηνίκα δε τη ενεργεία του Πνεύματος κινηθή η ψυχή προς εκείνα τα θεία, περιττόν ημίν εστί τότε αι τε αισθήσεις και αι δι' αυτών ενέργειαι. 'Ώσπερ αί δυνάμεις της ψυχής της πνευματικής περιτταί εισιν, ηνίκα η ψυχή όμοια τη θεότητι κατασταθή τη ακαταλήπτω ενότητι και φωτισθή τη ακτίνι του υψηλού φωτός εν ταίς εαυτής κινήσεσι.
Λοιπόν, αδελφέ, πίστευε, ότι εξουσίαν έχει διακρίνειν ο νους τάς εαυτού κινήσεις, έως του τόπου της εν προσευχή καθαρότητος, όταν δε φθάση εκεί και μη στραφή εις τα οπίσω ή καταλείψη την προσευχήν, τότε γίνεται η προσευχή ώσπερ τις μεσίτις μεταξύ της ψυχικής και της πνευματικής. Όταν μεν κινηθή, εν τη ψυχική χώρα εστίν, όταν δε εις εκείνην την χώραν εισέλθη, παύεται της προσευχής.
Οι γαρ άγιοι εν τω μέλλοντι αιώνι ου προσευχή προσεύχονται, όταν ο νους αυτών καταποθή υπό του Πνεύματος, άλλα μετά καταπλήξεως εναυλίζονται εν τη ευφραινούση δόξη. Ούτω και εν ημίν ηνίκα αξιωθή ο νους αισθάνεσθαι της μελλούσης μακαριότητος, και εαυτού επιλανθάνεται και πάντων των ενθάδε και ουκ έτι έξει κίνησιν εν τισι.
Τούτου ένεκεν μετά πεποιθήσεως θαρρεί τις λέγειν, ότι πάσαν αρετήν γινομένην και πάσαν τάξιν προσευχής, είτε εν σώματι είτε εν διανοία, το αυτεξούσιον του θελήματος οδηγεί και κινεί, και αυτόν τον νουν τον όντα βασιλέα των παθών δια των αισθήσεων.Ηνίκα δε του Πνεύματος η διοίκησις και η οικονομία κυριεύει του νοός, του των αισθήσεων και λογισμών οικονόμου, αφαιρείται το αυτεξούσιον από της φύσεως, και οδηγία οδηγείται τότε και ούχ οδηγήσει. Και που τότε έσται η προσευχή, ηνίκα η φύσις μη ισχύη εξουσίαν έχειν καθ9 εαυτής, αλλ' ετέρα δυνάμει οδηγείται ένθα ου γινώσκει, ουδέ τάς κινήσεις της διανοίας κατορθώσαι δυνηθή εν οίς αν βούληται, άλλ' αιχμαλωσία κατακρατείται εν τη ώρα εκείνη και ύπ' αυτής οδηγείται ένθα ουκ αισθάνεται; Άλλ' ουδέ θέλησιν έξει τηνικαύτα, ούτε ει εν σώματι εστίν ή έκτος του σώματος οίδε, κατά την της Γραφής μαρτυρίαν. Λοιπόν έσται άρα τω ούτως αιχμαλωτισθέντι και εαυτόν μη ειδότι προσευχή;
Δία τούτο μηδείς βλασφημείτω και λέγειν θαρρείτω, δυνατόν είναι προσεύχεσθαι την πνευματικήν προσευχήν. Ταύτη γαρ τη τόλμη καταχρώνται οι μετά αλαζονείας Προσευχόμενοι και ιδιώται τη γνώσει και εαυτοίς καταψεύδονται, ότι, όταν βούλωνται, προσεύχονται την πνευματικήν προσευχήν. Οι δε ταπεινόφρονες και νοήμονες συγκαταβαίνουσι μαθείν παρά των Πατέρων και γνώναι τους όρους της φύσεως, και ταύτη τη τόλμη τάς εαυτών διανοίας δούναι ουκ ανέχονται.
Ερώτησις. Και τίνος ένεκεν, επεί ουκ εστί προσευχή, τη της προσευχής επωνυμία προσαγορεύεται αυτή η ανεκλάλητος χάρις;
Άποκρισις. Το αίτιον ούτως είναι λέγομεν διότι εν τω καιρώ της προσευχής δίδοται τοις αξίοις και εκ της προσευχής έχει την αφορμήν. Καθότι ουκ εστί ταύτη τη επιδόξω τόπος επιφοιτήσεως, άλλ' η τον τοιούτον καιρόν κατά την των Πατέρων μαρτυρίαν. Δια τοι τούτο τη επωνυμία της προσευχής προσαγορεύεται, διότι εκ της προσευχής οδηγείται ο νους προς εκείνην την μακαριότητα, και δια το την προσευχήν ταύτης είναι αιτίαν και εν άλλοις καιροίς χώραν ουκ έχειν, ως δηλούσι τα συγγράμματα των Πατέρων. Είδομεν γαρ πολλούς των αγίων, ως και εν τοις βίοις αυτών εστίν, ισταμένους εις προσευχήν και αρπαγέντας τον νουν.
Αλλ' εάν τις ερώτηση, Τίνος χάριν εν τω καιρώ τούτω μόνον γίνονται ταύτα τα μεγάλα και ανεκλάλητα χαρίσματα;Ερούμεν Διότι εν τούτω τω καιρώ πλέον παντός καιρού ο άνθρωπος ηυτρεπισμένος και συνηγμένος τυγχάνει του προσέχειν τω Θεώ και επιθυμών και εκδεχόμενος παρ αυτού το έλεος. Και συντόμως ειπείν, καιρός εστί στάσεως της επί του βασιλέως πύλης εις το δέεσθαι. Και η αίτησις του δεομένου και παρακαλούντος εν τούτω τω καιρώ πρέπει δοθήναι. Ποιος γαρ άλλος καιρός εστίν, εν ω ο άνθρωπος ηυτρεπισμένος και εν παραφυλακή τυγχάνει, ως ο καιρός εν ω προσεύχεσθαι μέλλει; Ή πρέπον εστίν ίσως εν τω καιρώ εν ω καθεύδει ή εργάζεται τι ή πεφυρμένος τον νουν γίνεται, τυχείν ενός των τοιούτων; Ιδού γαρ, ει και οι άγιοι καιρόν αργίας ου έχουσι, διότι εν πάση ώρα ησχολημένοι είσιν εν τοις πνευματικοίς, αλλ ούν εστίν όταν μη εν ετοιμασία της προσευχής ιστάμενοι ώσι πολλάκις γαρ ή μελετώσιν εν τισι των εν τη βίβλω ή εν τη θεωρία των κτισμάτων, μετά και των άλλων των όντων επωφελών.
Αλλ΄εν τω καιρώ της προσευχής, τω Θεώ μόνω προσέχει του νοός η θεωρία και προς αυτόν τείνει πάσας τας κινήσεις αυτού και δεήσεις εκ καρδίας μετά σπουδής και θέρμης διηνεκούς προσάγει αύτω. Και δια τούτο εν τούτω τω καιρώ, εν ω μονωτάτη φροντίς έγκειται τη ψυχή, πρέπον εστίν εξ αυτού βρύειν θείαν ευμένειαν. Ιδού γαρ βλέπομεν, ότι ηνίκα ό ιερεύς ευτρεπισθή και εις προσευχήν στη, εξευμενιζόμενος το θείον και δεόμενος και συνάγων τον νουν, τότε επιφοιτά το Πνεύμα το άγιον επί τω άρτω και τω οίνω τω επιτεθειμένω επί τω θυσιαστηρίω.
Καί τω Ζαχαρία δε εν τω καιρώ της προσευχής ώφθη ο Άγγελος και τον Ιωάννου τόκον προευηγγελίσατο. Ομοίως και τω Πέτρω επί τω δωματίω προσευχομένω εν τω καιρώ της έκτης ώρας ώφθη η οπτασία η οδηγήσασα έπι την των εθνών πρόσκλησιν, δια της κατενεχθείσης ουρανόθεν οθόνης και των εν αυτή ζώων. Και τω Κορνηλίω προσευχομένω ώφθη Άγγελος και είπεν αυτώ τα περί αυτού γεγραμμένα. Καί πάλιν Ίησού, τω υιώ Ναυή, επί πρόσωπον κεκυφότι εν προσευχή, ελάλησεν αυτώ ο Θεός. Καί πάλιν εκ του ιλαστηρίου του άνωθεν της κιβωτού, εξ ου ο ιερεύς εμυείτο θεόθεν τάς οπτασίας εκάστου των οφειλομένων εν τω καιρώ, εν ω ο αρχιερεύς άπαξ του ενιαυτού εισήρχετο εν τω φρικώδει καιρώ της προσευχής, των φυλών πασών των υιών Ισραήλ συνηγμένων και εν τη εξωτέρη ισταμένω σκηνή εις προσευχήν, ηνίκα εισήρχετο ο αρχιερεύς εις τα άγια των άγιων και έρριπτεν εαυτόν επί πρόσωπον, ήκουε των λογίων του Θεού δι' οπτασίας φοβέρας και ανεκλαλήτου. Ω τι φοβερόν εκείνο το μυστήριον, ό ελειτουργείτο εν εκείνω τω πράγματι! Ούτω και πασαι αι οπτασίαι αι εν τοις αγίοις φανείσαι εν τω καιρώ της ευχής γίνονται.ι
Ποίος γαρ καιρός έτερος άγιος και τω αγιασμώ πρέπων εν τη εισδοχή των χαρισμάτων, ως ο της προσευχής καιρός, εν ω συνδιαλέγεται τις τω Θεώ; Εν τούτω γαρ τω καιρώ, εν ω αι προς Θεόν λιταί και δεήσεις και αι μετ' αυτού συντυχίαι γίνονται, πάσας τάς κινήσεις και ενθυμήσεις πανταχόθεν μετά βίας συνάγει ο άνθρωπος και εν τω Θεώ μόνω διαλογίζεται και την καρδίαν αυτού εμπιπλαμένην εξ αυτού έχει, καντεύθεν συνίησι τα ακατάληπτα το γαρ Πνεύμα το άγιον κατά το μέτρον εκάστου κινείται εν αυτώ, και εξ ων τις προσεύχεται ύλην λαβών, κινείται εν αυτώ. 'Ώστε εν τη προσοχή ή προσευχή εκκόπτεται της κινήσεως και εν τη εκπλήξει καταπλήττεται και καταποθείται ο νους και της επιθυμίας του ίδιου αιτήματος επιλανθάνεται. Και εν βαθεία μέθη βαπτίζονται αι κινήσεις αυτού και ουκ εστίν εν τούτω τω κοσμώ, και τότε ουκ έσται εκεί διαφορά ψυχής ουδέ σώματος ούτε τινός μνήμη. Καθώς εφη ο θείος και μέγας Γρηγόριος
«Προσευχή εστί καθαρότης νοός, ήτις μόνη εκ του φωτός της αγίας Τριάδος μετ' εκπλήξεως τέμνεται».Οράς πώς τέμνεται η προσευχή δια της εκπλήξεως της κατανοήσεως εκείνων των εξ αυτής τικτομένων εν τω νοί, καθώς προέφην εν τη αρχή του συγγράμματος και εν άλλοις πολλοίς τόποις; Και πάλιν ο αυτός έχει.
«Καθαρότης νοός εστί μετεωροπορία των νοητών, ήτις αμιλλάται τη ουρανίω χροιά, έφ' η διαυγάζει εν τω καιρώ της προσευχής το φως της αγίας Τριάδος».
Ερώτησις. Και πότε αξιουταί τις ταύτης της χάριτος όλης;
Απόκρισις. Εν τω καιρώ της προσευχής, φησίν, όταν ο νους αποδύηται τον παλαιόν άνθρωπον και ενδύηται τον νέον της χάριτος, τότε την εαυτού καθαρότητα όψεται ομοίαν τη επουρανίω χροιά, ήτις Θεού τόπος υπό της γερουσίας των υιών Ισραήλ ωνόμασται, ηνίκα ώφθη αυτοίς εν τω όρει. Ουκούν, ως είπον, ουχί πνευματικήν προσευχήν δεί καλείν ταύτην την δωρεάν την χάριν, αλλά τοκετόν της καθαράς προσευχής, της δια του αγίου Πνεύματος καταπεμπομένης. Τότε ο νους εκείσε υπεράνω της προσευχής γίνεται και εν τη ευρέσει της κρείττονος, η προσευχή καταλείπεται. Και τότε ου προσευχή προσεύχεται, αλλ9 εν εκστάσει γίνεται εν τοις ακαταλήπτοις πράγμασι, τοις υπερκειμένοις του των θνησκόντων κόσμου, και σεσίγηται εν αγνοία πάντων των ενθάδε. Αύτη εστίν η άγνοια, η υπέρτερα της γνώσεως, ήτις είρηται. Αύτη εστί περί ης είρηται, μακάριος ο καταλαβών την άγνοιαν, την της προσευχής αχώριστον, ης αξιωθείημεν χάριτι του μονογενούς Υιού του Θεού.
Ω πρέπει πασά δόξα, τιμή και προσκύνησις νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Από δε της καθαρότητος της προσευχής και μέχρι των ενδον, ηνίκα τον όρον τούτον διαβή, ουκ έτι έξει άδειαν ή διάνοια, ούτε εις προσευχήν ούτε εις κίνησιν ούτε κλαυθμούς ούτε εξουσίαν ούτε αυτεξουσιότητα ούτε δέησιν ούτε επιθυμίαν,ή τίνος ηδονήν των εν τώδε τω βίω ελπιζομένων ή των εν τω μέλλοντι αιώνι. Και δια τούτο μετά την καθαράν προσευχήν άλλη προσευχή ουκ εστί. Και πάσα ταύτης κίνησις και πάντα τα σχήματα έως ώδε τον νουν απάγουσι τη εξουσία της αυτεξουσιότητος δια τούτο άγων εν αυτή. Μετά δε τούτον τον όρον έκπληξις έσται τότε και ουχί προσευχή διότι πέπαυται τα της προσευχής, και θεωρία τις εστί, και ουχί προσευχήν προσεύχεται ο νους.
Πας τρόπος προσευχής γινόμενος δια κινήσεων γίνεται, ηνίκα δε ο νους εισέλθη εις τάς πνευματικάς κινήσεις, εκεί προσευχήν ουκ έχει. Αλλο εστίν η προσευχή και άλλο η εν αυτή θεωρία, ει και εξ αλλήλων τάς αφορμάς λαμβάνουσιν. Εκείνη μεν γαρ σπόρος, αυτή δε δραγμάτων άρσις, ένθα θέα ανεκλαλήτω εξίσταται ο θερίζων, πώς εξ ελαχίστων και γυμνών κόκκων, ων έσπειρε, τοιούτοι ανθηροί στάχυες ενώπιον αυτού εξαίφνης εβλάστησαν. Ούτος μένει εν τη ίδια γεωργία εκτός πάσης κινήσεως.
Διότι πάσα προσευχή γινομένη δέησις εστίν ή αίτησις ή ευχαριστία ή αίνεσις.Έξερεύνησον ει εστί μία τούτων ή τίνος αίτησις, όταν διαβή ο νους τον όρον τούτον και εισέλθη είς την χώραν εκείνην. Τον γαρ ειδότα την αλήθειαν εγώ ερωτώ διότι ου πάσιν αυτή η διάκρισις, άλλ' εκείνοις τοις θεαταίς και λειτουργοίς τούτου του πράγματος γεγενημένοις ή παιδευθείσιν υπό τοιούτων πατέρων και εκ των στομάτων αυτών την αλήθειαν δεδιδαγμένοις και εν ταύταις και ταίς τοιαύταις ζητήσεσι διαπεράσασι τον βίον αυτών.
Ωσπερ μόλις εκ μυριάδων ανθρώπων είς ευρίσκεται πληρώσας τάς εντολάς και τα νόμιμα μικρόν ενδεώς, και φθάσας είς την της ψυχής καθαρότητα, ούτως είς εκ χιλίων ευρίσκεται καταξιωθείς φθάσαι μετά πολλής παραφυλακής είς την καθαράν προσευχήν και διαρρήξαι τον όρον τούτον και τυχείν εκείνου του μυστηρίου. Διότι πολλοί της καθαράς προσευχής ουδαμώς ηξιώθησαν,αλλ΄ολίγοι. Προς δε το μυστήριον εκείνο και μετ' εκείνην, καίπερ αν ο φθάσας μόλις ευρίσκεται γενεά και γενεά τη χάριτι τον Θεού.
Προσευχή εστί δέησις και φροντις και τίνος επιθυμία, ή λυτρώσεως των ενθάδε πειρασμών ή των μελλόντων ή επιθυμία της των Πατέρων κληρουχίας, δέησις δε δι' ης υπό Θεού βοηθείται άνθρωπος. Εντός τούτων των κινήσεων περιορίζονται αι της ψυχής κινήσεις.
Η μέντοι καθαρότης αυτής και η μη καθαρότης ούτως έχει.Όταν εν τω καιρώ, εν ω ευτρέπισται ο νους προσενέγκαι μίαν των κινήσεων αυτού, ων είπομεν, συμμιγή αυτω έννοια τις ξένη ή ρεμβασμός εν τινι τότε ου καθαρά λέγεται εκείνη προσευχή. Διότι εκ των μη καθαρών ζώων ανήνεγκεν επί το θυσιαστήριον Κυρίου, όπερ εστίν η καρδία, το νοητόν Θεού θυσιαστήριον.
Εάν δε τις μνήμην άγη εκείνης της υπό των Πατέρων καλουμένης πνευματικής προσευχής και μη συνιών την δύναμιν των λογίων των Πατέρων και είποι, αυτή εκ των τηςπνευματικής προσευχής όρων εστίν, εγώ μεν οίμαι, ει προς τηντης κατανοήσεως έρευναν έλθη, βλασφημία έσται το λέγειν τινάτων κτισμάτων, ότι η πνευματική προσευχή όλως κλίνει. Ηγαρ κλίνουσα κάτωθεν εστί της πνευματικής, πάσα δε πνεύματική κινήσεως ηλευθέρωται. Και ει μετά καθαρότητας μόλις τις προσεύχεται, τι είπωμεν περί της πνευματικής;
Διότι έθος ην τοις αγίοις Πατράσι πάσας τάς άγαθάς κινήσεις και τάς πνευματικάς εργασίας τω της προσευχής ονόματι προσαγορεύειν. Ου μόνοις δε τούτοις, αλλά και πάσι τοις πεφωτισμένοις τη γνώσει, τάς καλάς εργασίας παραπλησίως τη προσευχή λογίζεσθαι είωθε, και τούτου φανερού όντος ότι έτερον εστί προσευχή και ετέρα εστί τα εκτελούμενα πράγματα. Ενίοτε δε ταύτην την λεγομένην πνευματικήν προσευχήν, εν τισιν οδόν προσαγορεύουσι, και εν άλλοις γνώσιν, εν ετέροις δε οπτασίαν νοεράν. Οράς πώς διαλλάσσουσιν οι Πατέρες τάς
προσηγορίας εν τοις πνευματικοίς πράγμασιν; Αυτή γαρ η ακρίβεια των ονομάτων τοις ενταύθα συνίσταται πράγμασιν, υγιές δε ή αληθινόν όνομα τοις του μέλλοντος αιώνος πράγμασιν ουδαμώς, αλλά μία γνώσις απλή υπεράνω πάσης προσηγορίας και παντός στοιχείου και μορφής και χροιάς και σχήματος και συνθέτων ονομάτων. Δια τούτο, ηνίκα υψωθή η γνώσις της ψυχής εκ του ορατού κόσμου, ως βούλονται οι Πατέρες χρώνται τοις δηλωτικοίς αυτής, καθότι τα ονόματα αυτής εν ακριβεία ουδείς επίσταται. Άλλ', ίνα επιστηρίξωσιν αυτή τους ψυχικούς διαλογισμούς, προσηγορίαις χρώνται και παραβολαίς,κατά το λόγιον του εν αγίοις Διονυσίου ειπόντος, ότι εν παραβολαίς και συλλαβαίς και ονόμασιν ενδεχομένοις, και ρήμασι χρώμεθα των αισθήσεων ένεκα. Ηνίκα δε τη ενεργεία του Πνεύματος κινηθή η ψυχή προς εκείνα τα θεία, περιττόν ημίν εστί τότε αι τε αισθήσεις και αι δι' αυτών ενέργειαι. 'Ώσπερ αί δυνάμεις της ψυχής της πνευματικής περιτταί εισιν, ηνίκα η ψυχή όμοια τη θεότητι κατασταθή τη ακαταλήπτω ενότητι και φωτισθή τη ακτίνι του υψηλού φωτός εν ταίς εαυτής κινήσεσι.
Λοιπόν, αδελφέ, πίστευε, ότι εξουσίαν έχει διακρίνειν ο νους τάς εαυτού κινήσεις, έως του τόπου της εν προσευχή καθαρότητος, όταν δε φθάση εκεί και μη στραφή εις τα οπίσω ή καταλείψη την προσευχήν, τότε γίνεται η προσευχή ώσπερ τις μεσίτις μεταξύ της ψυχικής και της πνευματικής. Όταν μεν κινηθή, εν τη ψυχική χώρα εστίν, όταν δε εις εκείνην την χώραν εισέλθη, παύεται της προσευχής.
Οι γαρ άγιοι εν τω μέλλοντι αιώνι ου προσευχή προσεύχονται, όταν ο νους αυτών καταποθή υπό του Πνεύματος, άλλα μετά καταπλήξεως εναυλίζονται εν τη ευφραινούση δόξη. Ούτω και εν ημίν ηνίκα αξιωθή ο νους αισθάνεσθαι της μελλούσης μακαριότητος, και εαυτού επιλανθάνεται και πάντων των ενθάδε και ουκ έτι έξει κίνησιν εν τισι.
Τούτου ένεκεν μετά πεποιθήσεως θαρρεί τις λέγειν, ότι πάσαν αρετήν γινομένην και πάσαν τάξιν προσευχής, είτε εν σώματι είτε εν διανοία, το αυτεξούσιον του θελήματος οδηγεί και κινεί, και αυτόν τον νουν τον όντα βασιλέα των παθών δια των αισθήσεων.Ηνίκα δε του Πνεύματος η διοίκησις και η οικονομία κυριεύει του νοός, του των αισθήσεων και λογισμών οικονόμου, αφαιρείται το αυτεξούσιον από της φύσεως, και οδηγία οδηγείται τότε και ούχ οδηγήσει. Και που τότε έσται η προσευχή, ηνίκα η φύσις μη ισχύη εξουσίαν έχειν καθ9 εαυτής, αλλ' ετέρα δυνάμει οδηγείται ένθα ου γινώσκει, ουδέ τάς κινήσεις της διανοίας κατορθώσαι δυνηθή εν οίς αν βούληται, άλλ' αιχμαλωσία κατακρατείται εν τη ώρα εκείνη και ύπ' αυτής οδηγείται ένθα ουκ αισθάνεται; Άλλ' ουδέ θέλησιν έξει τηνικαύτα, ούτε ει εν σώματι εστίν ή έκτος του σώματος οίδε, κατά την της Γραφής μαρτυρίαν. Λοιπόν έσται άρα τω ούτως αιχμαλωτισθέντι και εαυτόν μη ειδότι προσευχή;
Δία τούτο μηδείς βλασφημείτω και λέγειν θαρρείτω, δυνατόν είναι προσεύχεσθαι την πνευματικήν προσευχήν. Ταύτη γαρ τη τόλμη καταχρώνται οι μετά αλαζονείας Προσευχόμενοι και ιδιώται τη γνώσει και εαυτοίς καταψεύδονται, ότι, όταν βούλωνται, προσεύχονται την πνευματικήν προσευχήν. Οι δε ταπεινόφρονες και νοήμονες συγκαταβαίνουσι μαθείν παρά των Πατέρων και γνώναι τους όρους της φύσεως, και ταύτη τη τόλμη τάς εαυτών διανοίας δούναι ουκ ανέχονται.
Ερώτησις. Και τίνος ένεκεν, επεί ουκ εστί προσευχή, τη της προσευχής επωνυμία προσαγορεύεται αυτή η ανεκλάλητος χάρις;
Άποκρισις. Το αίτιον ούτως είναι λέγομεν διότι εν τω καιρώ της προσευχής δίδοται τοις αξίοις και εκ της προσευχής έχει την αφορμήν. Καθότι ουκ εστί ταύτη τη επιδόξω τόπος επιφοιτήσεως, άλλ' η τον τοιούτον καιρόν κατά την των Πατέρων μαρτυρίαν. Δια τοι τούτο τη επωνυμία της προσευχής προσαγορεύεται, διότι εκ της προσευχής οδηγείται ο νους προς εκείνην την μακαριότητα, και δια το την προσευχήν ταύτης είναι αιτίαν και εν άλλοις καιροίς χώραν ουκ έχειν, ως δηλούσι τα συγγράμματα των Πατέρων. Είδομεν γαρ πολλούς των αγίων, ως και εν τοις βίοις αυτών εστίν, ισταμένους εις προσευχήν και αρπαγέντας τον νουν.
Αλλ' εάν τις ερώτηση, Τίνος χάριν εν τω καιρώ τούτω μόνον γίνονται ταύτα τα μεγάλα και ανεκλάλητα χαρίσματα;Ερούμεν Διότι εν τούτω τω καιρώ πλέον παντός καιρού ο άνθρωπος ηυτρεπισμένος και συνηγμένος τυγχάνει του προσέχειν τω Θεώ και επιθυμών και εκδεχόμενος παρ αυτού το έλεος. Και συντόμως ειπείν, καιρός εστί στάσεως της επί του βασιλέως πύλης εις το δέεσθαι. Και η αίτησις του δεομένου και παρακαλούντος εν τούτω τω καιρώ πρέπει δοθήναι. Ποιος γαρ άλλος καιρός εστίν, εν ω ο άνθρωπος ηυτρεπισμένος και εν παραφυλακή τυγχάνει, ως ο καιρός εν ω προσεύχεσθαι μέλλει; Ή πρέπον εστίν ίσως εν τω καιρώ εν ω καθεύδει ή εργάζεται τι ή πεφυρμένος τον νουν γίνεται, τυχείν ενός των τοιούτων; Ιδού γαρ, ει και οι άγιοι καιρόν αργίας ου έχουσι, διότι εν πάση ώρα ησχολημένοι είσιν εν τοις πνευματικοίς, αλλ ούν εστίν όταν μη εν ετοιμασία της προσευχής ιστάμενοι ώσι πολλάκις γαρ ή μελετώσιν εν τισι των εν τη βίβλω ή εν τη θεωρία των κτισμάτων, μετά και των άλλων των όντων επωφελών.
Αλλ΄εν τω καιρώ της προσευχής, τω Θεώ μόνω προσέχει του νοός η θεωρία και προς αυτόν τείνει πάσας τας κινήσεις αυτού και δεήσεις εκ καρδίας μετά σπουδής και θέρμης διηνεκούς προσάγει αύτω. Και δια τούτο εν τούτω τω καιρώ, εν ω μονωτάτη φροντίς έγκειται τη ψυχή, πρέπον εστίν εξ αυτού βρύειν θείαν ευμένειαν. Ιδού γαρ βλέπομεν, ότι ηνίκα ό ιερεύς ευτρεπισθή και εις προσευχήν στη, εξευμενιζόμενος το θείον και δεόμενος και συνάγων τον νουν, τότε επιφοιτά το Πνεύμα το άγιον επί τω άρτω και τω οίνω τω επιτεθειμένω επί τω θυσιαστηρίω.
Καί τω Ζαχαρία δε εν τω καιρώ της προσευχής ώφθη ο Άγγελος και τον Ιωάννου τόκον προευηγγελίσατο. Ομοίως και τω Πέτρω επί τω δωματίω προσευχομένω εν τω καιρώ της έκτης ώρας ώφθη η οπτασία η οδηγήσασα έπι την των εθνών πρόσκλησιν, δια της κατενεχθείσης ουρανόθεν οθόνης και των εν αυτή ζώων. Και τω Κορνηλίω προσευχομένω ώφθη Άγγελος και είπεν αυτώ τα περί αυτού γεγραμμένα. Καί πάλιν Ίησού, τω υιώ Ναυή, επί πρόσωπον κεκυφότι εν προσευχή, ελάλησεν αυτώ ο Θεός. Καί πάλιν εκ του ιλαστηρίου του άνωθεν της κιβωτού, εξ ου ο ιερεύς εμυείτο θεόθεν τάς οπτασίας εκάστου των οφειλομένων εν τω καιρώ, εν ω ο αρχιερεύς άπαξ του ενιαυτού εισήρχετο εν τω φρικώδει καιρώ της προσευχής, των φυλών πασών των υιών Ισραήλ συνηγμένων και εν τη εξωτέρη ισταμένω σκηνή εις προσευχήν, ηνίκα εισήρχετο ο αρχιερεύς εις τα άγια των άγιων και έρριπτεν εαυτόν επί πρόσωπον, ήκουε των λογίων του Θεού δι' οπτασίας φοβέρας και ανεκλαλήτου. Ω τι φοβερόν εκείνο το μυστήριον, ό ελειτουργείτο εν εκείνω τω πράγματι! Ούτω και πασαι αι οπτασίαι αι εν τοις αγίοις φανείσαι εν τω καιρώ της ευχής γίνονται.ι
Ποίος γαρ καιρός έτερος άγιος και τω αγιασμώ πρέπων εν τη εισδοχή των χαρισμάτων, ως ο της προσευχής καιρός, εν ω συνδιαλέγεται τις τω Θεώ; Εν τούτω γαρ τω καιρώ, εν ω αι προς Θεόν λιταί και δεήσεις και αι μετ' αυτού συντυχίαι γίνονται, πάσας τάς κινήσεις και ενθυμήσεις πανταχόθεν μετά βίας συνάγει ο άνθρωπος και εν τω Θεώ μόνω διαλογίζεται και την καρδίαν αυτού εμπιπλαμένην εξ αυτού έχει, καντεύθεν συνίησι τα ακατάληπτα το γαρ Πνεύμα το άγιον κατά το μέτρον εκάστου κινείται εν αυτώ, και εξ ων τις προσεύχεται ύλην λαβών, κινείται εν αυτώ. 'Ώστε εν τη προσοχή ή προσευχή εκκόπτεται της κινήσεως και εν τη εκπλήξει καταπλήττεται και καταποθείται ο νους και της επιθυμίας του ίδιου αιτήματος επιλανθάνεται. Και εν βαθεία μέθη βαπτίζονται αι κινήσεις αυτού και ουκ εστίν εν τούτω τω κοσμώ, και τότε ουκ έσται εκεί διαφορά ψυχής ουδέ σώματος ούτε τινός μνήμη. Καθώς εφη ο θείος και μέγας Γρηγόριος
«Προσευχή εστί καθαρότης νοός, ήτις μόνη εκ του φωτός της αγίας Τριάδος μετ' εκπλήξεως τέμνεται».Οράς πώς τέμνεται η προσευχή δια της εκπλήξεως της κατανοήσεως εκείνων των εξ αυτής τικτομένων εν τω νοί, καθώς προέφην εν τη αρχή του συγγράμματος και εν άλλοις πολλοίς τόποις; Και πάλιν ο αυτός έχει.
«Καθαρότης νοός εστί μετεωροπορία των νοητών, ήτις αμιλλάται τη ουρανίω χροιά, έφ' η διαυγάζει εν τω καιρώ της προσευχής το φως της αγίας Τριάδος».
Ερώτησις. Και πότε αξιουταί τις ταύτης της χάριτος όλης;
Απόκρισις. Εν τω καιρώ της προσευχής, φησίν, όταν ο νους αποδύηται τον παλαιόν άνθρωπον και ενδύηται τον νέον της χάριτος, τότε την εαυτού καθαρότητα όψεται ομοίαν τη επουρανίω χροιά, ήτις Θεού τόπος υπό της γερουσίας των υιών Ισραήλ ωνόμασται, ηνίκα ώφθη αυτοίς εν τω όρει. Ουκούν, ως είπον, ουχί πνευματικήν προσευχήν δεί καλείν ταύτην την δωρεάν την χάριν, αλλά τοκετόν της καθαράς προσευχής, της δια του αγίου Πνεύματος καταπεμπομένης. Τότε ο νους εκείσε υπεράνω της προσευχής γίνεται και εν τη ευρέσει της κρείττονος, η προσευχή καταλείπεται. Και τότε ου προσευχή προσεύχεται, αλλ9 εν εκστάσει γίνεται εν τοις ακαταλήπτοις πράγμασι, τοις υπερκειμένοις του των θνησκόντων κόσμου, και σεσίγηται εν αγνοία πάντων των ενθάδε. Αύτη εστίν η άγνοια, η υπέρτερα της γνώσεως, ήτις είρηται. Αύτη εστί περί ης είρηται, μακάριος ο καταλαβών την άγνοιαν, την της προσευχής αχώριστον, ης αξιωθείημεν χάριτι του μονογενούς Υιού του Θεού.
Ω πρέπει πασά δόξα, τιμή και προσκύνησις νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
ΙΕΡOI ΧΟΡΟΊ 2
Κινήσεις
(2)
Pauline de DAMPIERRE"ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ"
Ερώτηση: Οι κινήσεις έχουν μια σημαντική θέση στη διδασκαλία του Γκουρτζίεφ. Ποιος είναι ο ρόλος τους;
Πωλίν ντε Nταμπιέρ: Η εργασία με τις Κινήσεις δίνει τη δυνατότητα να καταλάβουμε, μέσα από την πραγματικότητα του βιώματος, ορισμένες χαρακτηριστικές απόψεις της διδασκαλίας που αλλιώς δε θα ήταν το ίδιο προσιτές.
Μια πρώτη άποψη αφορά το ρόλο του σώματος. Αυτός που ξεκινά τις κινήσεις δεν έχει ίσως ακόμη μια σαφή κατανόηση της σχέσης που υπάρχει ανάμεσα στην κατάσταση του σώματός του και σε εκείνο που ο ίδιος αναζητά μέσα του. Ακόμη κι αν ενδιαφέρεται έντονα γι’ αυτό που του προτείνεται, δεν καταλαβαίνει αληθινά τη σημασία του. Οι κινήσεις είναι μια εξειδικευμένη προσέγγιση της σχέσης με το σώμα. Από τη μια μεριά θα τον κάνουν να ανακαλύψει τα εκπληκτικά αποθέματα που το σώμα μπορεί να προσφέρει στην εσωτερική έρευνα, αν απευθυνθούμε σε αυτό με ένα σωστό τρόπο. Από την άλλη, αντίθετα, μαθαίνει μέχρι πιο σημείο το σώμα με την κατάσταση έντασης ή αδράνειάς του μπορεί, στις συνηθισμένες συνθήκες, να αποτελέσει ένα φρένο.
Μια άλλη άποψη αφορά την ικανότητα για προσπάθεια, αφορά τη δράση σε βάθος που μπορεί να έχει με τις κινήσεις, όταν εξασκείται μέσα σε ορισμένες συνθήκες τέλεια υπολογισμένες. Μόλις ξεπεραστούν δυσκολίες που φαίνονται ανυπέρβλητες, συμβαίνει να μεταβάλλεται η κατάσταση. Η κούραση, τα εμπόδια εξαφανίζονται. Πρέπει επομένως να πούμε ότι η προσπάθεια έχει μια αληθινή ικανότητα μετασχηματισμού. Το συναίσθημα γίνεται πιο τολμηρό, η σκέψη πιο καθαρή, το σώμα πιο ελαφρύ. Και μετά το βίωμα, το σώμα διατηρεί τα ίχνη του. Δεν είναι πλέον το ίδιο. Είναι σαν να βαπτίστηκε, να μυήθηκε. Είναι μια κατάσταση ευεργετική. Ένας νέος ορίζοντας ανοίγεται για την έρευνα.
Αλλά πρέπει να υπολογίσουμε ότι η ποιότητα αυτού που ζήσαμε εξαρτάται πάνω από όλα από την ποιότητα του σκοπού που επιδιώκουμε. Είναι σαν ένας νόμος. Αν ο σκοπός είναι απλά απόλαυση του σώματος σε κίνηση, η απόλαυση της μουσικής, η δίψα να πετύχεις, να ανταποκριθείς στις εξωτερικές απαιτήσεις, τότε, ακόμη κι αν σεβάστηκες τη μορφή, δεν θα έχεις διαβεί ένα κατώφλι. Η κίνηση δεν αποκτά το πραγματικό της νόημα, αν δεν συνοδεύεται από μια εσωτερική περισυλλογή, από την ανάγκη να στραφούμε προς εκείνο που ο Γκουρτζίεφ ονόμαζε κατάσταση «παρουσίας»¨.
Αναγνωρίζουμε λοιπόν μα πληρότητα ότι η εργασία με τις Κινήσεις αποτελεί μέρος μιας διδασκαλίας που οι πολλαπλές απόψεις είναι όλες στραμμένες προς την ανάπτυξη της συνειδητότητας. Εκείνος που ξεκινά αυτές τις ασκήσεις νιώθει ότι επιχειρεί να συνδεθεί με ενέργειες πιο βαθιές, άγνωστες σε αυτόν μέχρι τότε.
Ερώτηση: Ορισμένοι, ακόμη και από εκείνους που έχουν μια βαθύτερη γνώση των ιδεών που έφερε ο Γκουρτζίεφ, δεν καταλαβαίνουν γιατί οι Κινήσεις είναι αναπόσπαστο στοιχείο της διδασκαλίας.
Πωλίν ντε Νταμπιερ: Αυτό αποδεικνύει ότι ο ρόλος του σώματος παραμένει άγνωστος και ότι δεν διψούμε να τον λάβουμε υπόψιν. Ο Γκουρτζίεφ μας έλεγε ότι πρέπει να εργαστούμε με όλα τα κέντρα μας. Επανερχόταν αδιάκοπα σε αυτό το σημείο. Όμως αυτό δεν επιτυγχάνεται σε μια μέρα. Το να νιώθουμε με ένα σώμα βαρύ, απροσάρμοστο, εμπόδιο στην αναζήτηση εκείνου που αποτελεί ό,τι καλύτερο μέσα μας, είναι μια αφόρητη εμπειρία. Δεν μας αρέσει να μπαίνουμε σε συνθήκες όπου νιώθουμε την ανικανότητά μας να ανταποκριθούμε. Θα ήταν αναμφίβολα ο μόνος τρόπος να βρούμε κάτι καινούριο μέσα μας.
Ερώτηση: ίσως να νιώθουμε το σώμα λυμένο, ελεύθερο, σε καλή φόρμα και, μέχρι ενός σημείου, διαθέσιμο. Δεν υπάρχει όμως ένα άλλο επίπεδο όπου αποκαλύπτονται αντιστάσεις, όπου αρχίζουμε να αισθανόμαστε ότι κάτι, βαθιά, παραμένει σφραγισμένο; Μια μεγάλη χαλάρωση είναι παρούσα και στο βάθος μια αντίσταση που δεν προχωρεί;
Πωλίν ντε Νταμπιέρ: Είναι εντελώς αληθινό. Μπορεί να έχει ένα σώμα υγιές, φυσιολογικά λυμένο, κι ατό να παραμένει σε ένα ορισμένο επίπεδο. Πρέπει να κληθούμε να πάμε μακρύτερα για να καταλάβουμε γιατί δεν αρκούσε. Θυμάμαι μια συνάντηση όπου κάποιος έθεσε στον Γκουρτζίεφ μια ερώτηση για τον ύπνο. «Χαλάρωσε βαθιά, του είπε, αλλά το βράδυ. Αυτό θα έχει δυο αποτελέσματα. Πρώτα, θα κοιμηθείς καλύτερα και, έπειτα, θα αρχίσεις να εγκαθιδρύεις μια σχέση ανάμεσα στο σώμα και τη συνειδητότητά σου». Φυσικά, αν χαλαρώνουμε με το συνηθισμένο τρόπο, αυτό δεν θα δημιουργήσει καμία σχέση ανάμεσα στο σώμα και τη συνειδητότητά μας. Αλλά αν αρχίσουμε να αισθανόμαστε μια πραγματική ανάγκη για εκείνη την εσωτερική περισυλλογή, θα ανακαλύψουμε πόσο υπήρξαμε κλειστοί. Υπάρχει μια κλήση που έρχεται από πολύ βαθύτερα μέσα μας και αυτή η εσωτερική αντίσταση που ανακαλύπτουμε αρχίζει τότε να χαλαρώνει.
Αρχικά με τις Κινήσεις η δυσκολία προέρχεται από την εξωτερική πρόκληση να καταλάβω και να συγκρατήσω τις κινήσεις που πρόκειται να εκτελέσω. Αλλά για να ανακαλύψω την ιδιαίτερη δυσκολία μου, για να παραμείνω σε επαφή με την ενατένιση της «ουσιώδους» ανημποριάς μου, μια άλλη απαίτηση είναι αναγκαία. Χρειάζεται μια ευαισθησία, μια σχέση με το σώμα που προκαλεί να γνωρίσω με ακρίβεια από πού ξεκινά η κίνηση. Ανακαλύπτουμε αυτό που είναι σωστό και αυτό που δεν είναι. Τότε αρχίζει μια αληθινή εργασία. Αν δεν υφίστανται ούτε οι συνθήκες ούτε ο απαιτούμενος χρόνος για να ζήσω μια τέτοια απαίτηση, οι κινήσεις μένουν σε ένα συνηθισμένο επίπεδο. Τίποτα πραγματικά δεν μετασχηματίζεται. Οι Κινήσεις μπορούν να αποτελέσουν ένα θαυμάσιο επίπεδο εργασίας, αλλά δεν είναι πάντα έτσι.
Ερώτηση: Θέλετε να πείτε ότι είναι αναγκαία μια ορισμένη βασική γνώση. Αυτές οι στάσεις δεν επιλέγονται τυχαία. Για να επαναλάβουμε μια από τις διατυπώσεις σας, ο «γραφισμός[1]» (graphisme) των Κινήσεων αποτελεί τη γλώσσα μιας υψηλής γνώσης. Οι κινήσεις του Γκουρτζίεφ μήπως είναι κάτι το εντελώς ξεχωριστό;
Πωλίν ντε Νταμπιέρ: Ναι. Είναι ένα αναντικατάστατο όχημα, τουλάχιστον αν η κλήση είναι παρούσα, η κλήση για έρευνα. Όταν το σώμα είναι πιο ελεύθερο νιώθεις να σε οδηγεί μια εσωτερική ενέργεια, μια ουσιώδης ενέργεια που δεν είναι πια εκείνη του αυτοματισμού. Μια συγκεκριμένη στιγμή, επιμένοντας, αισθάνεσαι ότι η κίνηση έχει πραγματικά αναλάβει αυτή η ενέργεια, ότι η κίνηση εκφράζει τη γλώσσα αυτής της ενέργειας. Και είσαι παρών, χωρίς να παρεμβαίνεις. Είναι πολύ σημαντικό να φτάσεις σε αυτή τη κατάσταση.
Ερώτηση: Στην άσκηση που λέγεται «Παρορμήσεις και στάσεις» μια από τις κινήσεις μπορεί να εκφράζει την εξέγερση. Μια τέτοια στάση, που δεν μπορούμε αλήθεια την να ονομάσουμε ιερή, περιέχει ίσως κάτι νόμιμο. Ο ίδιος ο Βεελζεβούλ, ο ήρωας του βιβλίου του Γκουρτζίεφ. Επαναστατεί εναντίον της αδικίας που παρατηρεί γύρω του.
Πωλίν ντε Νταμπιέρ: Ναι. Τείνουμε να βρούμε κάθε λογής εξηγήσεις. Αλλά μονάχα κατόπιν εορτής, όταν έχουμε ήδη απομακρυνθεί από ό,τι συνέβαινε μέσα μας, από ένα ορισμένο ρεύμα που μας ελευθέρωνε. Την ίδια στιγμή, όμως, είναι τόσο θαυμαστό να νιώθουμε της ελευθερία, που δεν λέμε τίποτα. Νιώθουμε μονάχα ότι υπάρχει κάτι σταθερό μέσα μας, ότι το σημαντικό είναι να έχεις ένα σώμα, μια προσοχή, που παραμένουν αρκετά ελεύθερα για να συνεχίσουν να είναι σε επαφή με την κίνηση που παρουσιάζεται. Όμως αυτή η προνομιούχα στιγμή δεν διαρκεί, και, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, μας ξαναπιάνουν οι συνηθισμένες μας σκέψεις.
Ερώτηση: Είναι δύσκολο να κρατηθεί κανείς σταθερά σε αυτή την ουσιώδη κατάσταση, την υπερβατική. Δεν είναι απλό ούτε να τη ζήσεις ούτε να τη μεταδώσεις.
Πωλίν ντε Νταμπιέρ: Μήπως το πρόβλημά μας δεν είναι απλά να φτάσουμε στο να βρούμε μέσα μας τα λόγια που εκφράσουμε αυτό που ζητάμε; Πώς θα μπορούσαμε, σε έναν άλλο χώρο, να μεταφράσουμε την εντύπωση που συναισθανόμαστε μπροστά σε ένα έργο αρχαίας θρησκευτικής τέχνης, αιγυπτιακό, ρωμαϊκό ή γοτθικό, για παράδειγμα; Νιώθουμε μια ορισμένη δόνηση μέσα σε αυτά τα έργα. Θα μπορούσαμε ίσως να πούμε ότι την νιώθουμε σαν μια ουσία διαφορετική από τη δική μας, αλλά και δική μας, την ίδια στιγμή. Και όσο δεχόμαστε τις εξαιρετικές εκείνες εντυπώσεις, αναγνωρίζουμε ότι πεινάμε γι’ αυτές, ότι διψάμε γι’ αυτές, ότι ξυπνούν μέσα μας μια ηχώ λεπτών ενεργειών. Νομίζω ότι όλοι όσοι έχουν ευαισθησία γνωρίζουν και αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν λεπτότερες ενέργειες. Ενστικτωδώς τις δέχονται και εκτιμούν την αξία τους. Αλλά δεν γνωρίζουν τι να τις κάνουν. Αυτό θα μπορούσε πρώτα να μας εκπλήξει, να μας οδηγήσει στο να αναρωτηθούμε. Τον περισσότερο καιρό, αυτές οι τόσο λεπτές εντυπώσεις τρέφουν μονάχα τον αισθητισμό μας, με το ελαφρύ αίσθημα υπεροχής που τον συνοδεύει.
Ερώτηση: Ναι, είναι αλήθεια. Αλλά τι μπορούμε να κάνουμε; Ποιος είναι άραγε ο ρόλος αυτών των έργων τέχνης;
Πωλίν ντε Νταμπιέρ: Πρέπει να λάβουμε υπόψιν ότι τα έργα τέτοιας ποιότητας δεν είναι απομονωμένες δημιουργίες. Αποτελούν μέρος ενός συνόλου, μιας γνώσης ολοκληρωτικά στραμμένης προς τι γίγνεσθαι του ανθρώπου και την εξέλιξή του. Μας πληροφορούν για πραγματικότητες ενός άλλου επιπέδου και, ακόμη κι αν η σκέψη μας δεν καταλαβαίνει, αγγίζουν, δίνουν ζωή σε ορισμένα μέρη του υποσυνείδητού μας. Οι μορφές που παίρνουν συγκροτούν μια γλώσσα. Νιώθουμε να τις διαπερνά μια ζωντανή κίνηση όμοια με εκείνη που θαυμάζουμε ατενίζοντας τη Φύση.
Ερώτηση: Θέλετε να πείτε ότι οι κινήσεις δημιουργούν επίσης ένα άνοιγμα στην ίδια την αισθαντικότητα;
Πωλίν ντε Νταμπίερ: Ναι, είναι θαυμαστό. Αλλά υπερβολικά συχνά το απολαμβάνουμε και δεν πάμε πιο πέρα. Ειλικρινά, αν παρατηρήσουμε τον εαυτό μας, θα μπορέσουμε να διαπιστώσουμε πόσο απλουστευτική είναι η σκέψη μας. Πάνω από όλα μας ενδιαφέρουν οι δυσκολίες μας και η ικανοποίηση να νιώσουμε απαλλαγμένοι από αυτές και όχι η συνειδητότητα που θα μας επέτρεπε να υπηρετήσουμε πραγματικά. Υπηρετώ θα σήμαινε να επωφεληθώ από αυτό το ξεκίνημα ελευθερίας για να εκλεπτύνω όλο και πιο πολύ τη θέαση εκείνου που δεν γίνεται όπως θα όφειλε, ώστε να το κάνω όλο και καλύτερα.
Ερώτηση: Αυτό ανακαλεί το ζήτημα του βασάνου. Στην «εργασία» γίνεται λόγος για ένα βάσανο που δεν έρχεται από το εγώ.
Πωλίν ντε Νταμπιέρ: Για να βιώσω αυτό το βάσανο, θα χρειαζόταν να συνειδητοποιήσω πληρέστερα εκείνο που πρέπει να υπηρετήσω. Φανταστείτε ότι φτάσαμε σε αυτή τη πιο μεγάλη ελευθερία και ότι κάποιος σας ζητά να παίξετε πιάνο για να συνοδέψετε τις κινήσεις. Όμως, μόλις που γνωρίζετε να παίζεται αυτό το όργανο. Νιώθετε καλά ό,τι σε αυτή την κατάσταση, ακόμη και με αυτό το εσωτερικό άνοιγμα, δεν είστε έτοιμος να υπηρετήσετε. Επειδή η απαίτηση που σας τέθηκε είναι συγκεκριμένη για σας, καταλαβαίνετε ότι πρέπει να εργαστείτε. Περνάτε όλες τις φάσεις και τις υποχρεώσεις που συνοδεύουν αυτή την εργασία. Να το πραγματικό βάσανο. Όμως το συναίσθημα ότι είμαι εγώ ο ίδιος ένα κακό όργανο για την εσωτερική μου έρευνα, ανήμπορο, αυτό το συναίσθημα δεν έχει αναπτυχθεί, διότι η θέαση της έλλειψής μου δεν έχει επίσης αναπτυχθεί. Όταν πραγματικά βλέπουμε αυτό που πρέπει να γίνει, τότε μπορούμε να γνωρίσουμε αυτό το βάσανο. Προϋποθέτει όμως μια συνειδητότητα και μια ευαισθησία που δεν αποκτώνται σε μια μέρα.
Ερώτηση: Θα μπορούσατε να πείτε ποιες είναι οι τυπικές απαιτήσεις των κινήσεων;
Πωλίν ντε Νταμπίερ: Οι περισσότερες οι μαθητείες για το σώμα, με πνευματικό σκοπό, συνοδεύονται από ακριβείς, συγκεκριμένες απαιτήσεις και οι κινήσεις του Γκουρτζίεφ δεν ξεφεύγουν αυτόν τον κανόνα. Όταν συμμετέχετε σε μια συνάντηση εργασίας, παρατηρείτε μια σειρά στάσεις, πραγματικά όμορφες συχνά, που διαδέχονται η μια την άλλη. Όπως κι αν είναι, αργές, με περισυλλογή, ζωηρές, ενεργητικές, απαιτούν όλες μια μεγάλη συγκέντρωση. Πράγματι, αυτός που ασκείται έχει να συντονίσει μέσα του, με έναν κανονικό ρυθμό και σε συνδυασμούς που εναλλάσσονται, διαφορετικές θέσεις του σώματος, των μελών και του κεφαλιού, που έχουν πριν γίνει χωριστά αντικείμενο εργασίας. Η δυσκολία προσανατολίζει όλη την προσοχή του. Επιπλέον, το σώμα πρέπει να ανταποκριθεί με την αναγκαία ταχύτητα και ευελιξία. Όσο προχωρά τόσο αισθάνεται πόσο η πρόκληση είναι μεγάλη, διότι, την ίδια στιγμή, πρέπει να συνδέει σταθερά αυτό που κάνει με την ανάγκη παρουσίας, εσωτερικής προσοχής, που η διδασκαλία έχει αρχίσει να ξυπνά μέσα του. Και το καταφέρνει λίγο πολύ. Αλλά αν φτάσει πραγματικά να συνδέσει αυτό που κάνει με αυτό που έχει γίνει ένας σκοπός ουσιαστικός γι’ αυτόν, τότε προχωράει από ανακάλυψη σε ανακάλυψη. Ανακαλύπτει, για παράδειγμα, ότι η δυσκολία που βιώνει με τις Κινήσεις αντιστοιχεί σε εκείνο που τον περιορίζει ό,τι κι αν κάνει. Δεν είναι βαρύς μόνο απέναντι στην άσκηση, απροσάρμοστος, αδύναμος να δοθεί πλήρως. Έτσι ζει διαρκώς. Νιώθει την κατάστασή του. Τον καίει. Αλλά νιώθει να φλέγεται και από μια ελπίδα που εμφανίζεται μέσα του, πολύ μεγαλύτερη από όσο γνώρισε ποτέ. Έζησε την εμπειρία μιας πιθανής σχέσης ανάμεσα σε αυτό που ο ίδιος είναι και σε μια κατάσταση ανώτερη, που τον διαπερνά, τον μεταμορφώνει, που εκφράζεται με ζωντανές μορφές, μορφές που τις ζει.
Ερώτηση: Μόλις μιλήσατε για την ομορφιά που παρουσιάζεται στις κινήσεις. Μπορείτε να πείτε περισσότερα;
Πωλίν ντε Νταμπίερ: Θέλω πάνω απ’ όλα να μιλήσω για μια συναρπαστική ομορφιά που εμφανίζεται μερικές φορές σε μια άσκηση. Συμβαίνει μετά από αρκετή ώρα εργασία, μετά από μια έντονη προσπάθεια. Τότε η συνηθισμένη προσωπικότητα των μαθητών εξαλείφεται. Μια άλλη φύση διαφαίνεται, απελευθερώνεται με μια ακτινοβόλα παρουσία, μεγαλόπρεπη και γεμάτη ακατάληπτη συγκατάβαση.
Ερώτηση: Εν συμβάν αυτού του είδους προϋποθέτει ότι έχουν συνδυαστεί ιδιαίτερες συνθήκες. Μιλήσατε για εξωτερική προσπάθεια, για εσωτερική προσπάθεια, αλλά δεν είπατε τίποτα για τις ίδιες τις στάσεις, τι το ιδιαίτερο έχουν;
Πωλίν ντε Νταμπιέρ: Αφ’ ότου οι κινήσεις μελετήθηκαν λίγο πολύ παντού στον κόσμο, αυτοί που τις δίδαξαν ανέλυσαν τη δομή τους. Όφειλαν και οι ίδιοι να συνθέσουν προπαρασκευαστικές ασκήσεις. Αλλά ποτέ αυτές οι τελευταίες δεν περιβλήθηκαν την ίδια την αρετή. Όποιος ξαναβρίσκει μια Κίνηση Γκουρτζίεφ αισθάνεται κάθε φορά να μπαίνει πάλι σε μια μεγάλη περιπέτεια. Όσο τη μελετά, τόσο έχει το συναίσθημα ότι βρίσκεται μπροστά στην παρουσία μιας γνώσης, μιας επιστήμης πολύ αρχαίας, της επιστήμης των στάσεων, των νόμων τους, των σχέσεών τους με τις διαφορετικές κινήσεις ενέργειας. Οι κινήσεις, η διαδοχή τους, το τέμπο τους έχουν καθοριστεί με ακρίβεια. Ο Γκουρτζίεφ χρησιμοποιούσε συχνέ την έκφραση «κάντο ακριβώς». Όσο υπάρχει το «κάντο ακριβώς», κάθε στάση γίνεται αισθητή σαν ένα ακόμη σύμβολο του εαυτού μας και του κόσμου. Κάνει να αναβρύσουν μέσα μας ξεχασμένες δυνάμεις, σε ύπνο.
Ερώτηση: Μήπως πρόκειται για μια ειδική έρευνα που θα έδινε την ευκαιρία σε πολλούς να πουν ότι η διδασκαλία αυτή είναι ελιτίστικη;
Πωλίν ντε Νταμπιέρ: Είναι αλήθεια ότι σας μιλώ για κάτι που συμβαίνει σε εξαιρετικές στιγμές, σπάνιες στιγμές εξύψωσης και αλήθειας, που αφήνουν μια εντύπωση πολύ δυνατή και μια νοσταλγία χωρίς αμφιβολία. Όμως, και αυτό είναι ίσως επόμενο, αυτή η αναζήτηση έχει ταυτόχρονα μια πολύ μεγάλη κλίμακα δυνατοτήτων. Τα παιδιά, οι ενήλικες, οι ηλικιωμένοι μπορούν όλοι να συμμετέχουν το ίδιο καλά. Οι ασκήσεις είναι προσαρμοσμένες στις δυνατότητες του καθενός. Όλοι μπορούν να μελετήσουν πώς το σώμα, με την κίνησή του, την υπακοή του στο ρυθμό, τη μουσική, μπορεί να συνδεθεί με μια εργασία βαθιά πάνω στον εαυτό του. Όλη αυτή η προσπάθεια αφορά τον άνθρωπο, την ανθρωπιά του. Ο πλούτος της έρευνας είναι ανοιχτός σε όλους.
Ερώτηση: Ποια είναι λοιπόν η ιδιαιτερότητα των κινήσεων μέσα στη διδασκαλία του Γκουρτζίεφ; Είπατε στην αρχή ότι δίνουν τη δυνατότητα να καταλαβαίνουμε κάποιες απόψεις της διδασκαλίας που, χωρίς τις κινήσεις, δεν θα ήταν τόσο προσιτές. Όμως γίνονται σε συνθήκες πολύ ιδιαίτερες. Θα ήταν αδύνατο να επωφεληθεί κανείς από αυτές μέσα στη ζωή;
Πωλίν ντε Νταμπιέρ: Ο Γκουρτζίεφ έδωσε μια μέρα έναν ορισμό απροσδόκητο στη λέξη «τέχνη». Είπε ότι σημαίνει «τεχνητό», δηλαδή απαιτεί συνθήκες ασυνήθιστες, συνθήκες πιο συγκεντρωμένες κατά κάποιο τρόπο, που επιτρέπουν να πλησιάσουμε ανώτερες ενέργειας. Αλλά από μόνες τους αυτές οι εξαιρετικές στιγμές δεν θα είχαν νόημα. Γιατί είναι η πορεία μιας ημέρας που πρέπει να ανταποκριθούμε, με τον τρόπο που ζούμε. Είναι μέσα στη ζωή μας που έχουμε ανάγκη να ανοιχτούμε με μια κατάσταση πιο συνειδητή. Λοιπόν το σώμα παίζει πάλι το ρόλο του. Είναι ένα μονάχα στοιχείο, αλλά σημαντικό, γιατί η δράση του είναι συνεχής. Με τις εντάσεις του συντηρεί μια κατάσταση βάρους, διασκορπισμού, λήθης, σπατάλης ενέργειας ή, αντίθετα, χαλαρώνοντας, μπορεί να μπει στην υπηρεσία αυτού του ανοίγματος, με τη λεπτότητα της ενέργειας που μεταβιβάζει. Τις στιγμές τα άσκησης, οι κινήσεις αναπτύσσουν μέσα μας μια ευαισθησία ειδικά γι’ αυτήν την κατάσταση. Με τον καιρό, η ευαισθησία αυτή διατηρείται πίσω από όλες τις περιστάσεις της μέρας. Βοηθά σε μια καλύτερη ισορροπία. Πλουτίζει τη στιγμή παρουσίας. Γίνεται ένας σπουδαίος παράγοντας της ζωής, χάρις στον οποίο οι Κινήσεις συνδέονται με τις άλλες πλευρές της διδασκαλίας.
[1] Σ.τ.Ε. Το νόημα θα μπορούσε να αποδοθεί και με το νεολογισμό
ΙΕΡΟΊ ΧΟΡΟΊ
Κινήσεις
(1)
Marthe de GAIGNERON
ΙΕΡΟΙ ΧΟΡΟΙ: ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΩΝ
ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΕΦΕΡΕ Ο Ι. ΓΚΟΥΡΤΖΙΕΦ
Πώς να καταλάβουμε τις απαρχές της
κίνησης;
Ποια είναι η πηγή της μυστηριώδους
ενέργειας που δίνει στον άνθρωπο και σε όλες τις εκδηλώσεις του, από τη γέννηση
μέχρι το θάνατό του, και ακόμη πιο πέρα;
Με ποιο τρόπο αυτή η ενέργεια μας δίνει
ζωή;
Έχει ο άνθρωπος μια πραγματική εξουσία
πάνω στις κινήσεις του;
Με την ανάπτυξη της συνειδητότητας, η
Διδασκαλία ζητά να αποκαλύψει ξανά εκείνη την πηγή της ζωής, που όμως είναι
φυλακισμένη από την ανθρώπινη αλλοτρίωση ή και ολότελα καλυμμένη από αυτήν.
Πραγματικά, μια μεγάλη λειτουργική αταξία εμποδίζει να αντιληφθούμε την
πρωταρχική ενέργεια. Μια αταξία που παράγεται από πολλαπλές εντάσεις,
πολύπλοκους αυτοματισμούς που με τη σειρά τους συνδέονται με πολύ βαθύτερα
εξαρτημένα ανακλαστικά. Οι στάσεις μας, οι χειρονομίες, οι πόζες, πάντα οι
ίδιες, μας χαρακτηρίζουν και τελικά αποτελούν ό,τι είμαστε, δηλαδή μια
φαντασιωτική ταύτιση μέσα στον παραμορφωτικό καθρέφτη της νόησής μας.
Σε αυτή την κατάσταση ο άνθρωπος δεν
έχει πραγματική εξουσία πάνω στις κινήσεις του. Παρ’ όλες τις δραστηριότητες
που μπορεί να εκπληρώσει τόσο στο σωματικό όσο και στο διανοητικό επίπεδο, ο
άνθρωπος, πραγματικά, αισθάνεται και επηρεάζεται μόνον από τη μια πλευρά της
φύσης του εις βάρος της άλλης, της πιο ουσιαστικής. Συνεχίζει να αγνοεί την
πρωταρχική ενέργεια – και ζει εγκλωβισμένος σε ένα καλούπι τυπικότητας, χωρίς
τη δύναμη να αποδράσει από τα γρανάζια της αδιέξοδης σχέσης ανάμεσα στην
αυτοματική κίνηση του νοητικού και την αυτοματοποιημένη λειτουργία της
προσωπικότητάς του.
Η δύναμη της ζωής, φυλακισμένη σε ένα
λαβύρινθο χωρίς διέξοδο, δεν μπορεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο σε ένα σώμα
δύστροπο. Τρέφει μια μηχανή.
Και αυτή τον ξεγελά και, στη συνηθισμένη
πορεία της ζωής του, δεν είναι δυνατό να δει ο άνθρωπος μέχρι πιο σημείο είναι
σκλάβος των αυτοματισμών του. Χρειάζονται συνθήκες πολύ ειδικές για να το
γνωρίσει και να αναδυθεί μέσα του μια άλλη ποιότητα προσοχής και συνείδησης του
εαυτού.
Η πρακτική των κινήσεων ανταποκρίνεται
σε αυτήν ακριβώς την ανάγκη. Είναι η μαθητεία που επιτρέπει πράγματι να
βιώσουμε μέσα από το σώμα σε κίνηση το σύνολο των λειτουργικών μηχανισμών του
και, προπαντός, να ξυπνήσουμε τις λανθάνουσες ικανότητές του που προέρχονται
από μια ανεξερεύνητη πλευρά της φύσης μας.
Οι Κινήσεις προτείνονται, κατά γενικό
κανόνα, μόνο μετά από μια προκαταρτική εργασία, όπου φωτίζονται οι γενικές
αρχές της Διδασκαλίας και η αληθινή διάσταση της αυτογνωσίας. Σε αυτές τις
συνθήκες, η πρακτική των κινήσεων μπορεί να εκτιμηθεί με την σωστή της αξία,
και ως προς την ακρίβεια και ως προς το αποτέλεσμά της.
Είτε πρόκειται για Ασκήσεις είτε για
Χορούς, οι Κινήσεις έχουν σκοπό να ξαναβρούμε, μέσα στην ισορροπία του σώματος
και την καινούρια διευθέτηση της λειτουργίας του, μια παρουσία του Είναι που
φτάνει και στην εκδήλωσή της, προάγγελο μιας αυτοσυνείδησης μέσα στο ίδιο, και
σαν εσώτερο περιεχόμενο και σαν έκφραση.
Για να ακολουθήσω αυτόν το δρόμο πρέπει
να αποδεχτώ πλήρως να εργαστώ σε «σχολή», να γίνω ένας μαθητής μέσα στους
άλλους, ένα απλό νούμερο σε μια σειρά, με την εξαιρετική υποστήριξη, όμως, μιας
κοινής αναζήτησης.
Οι Κινήσεις ζουν σε ένα είδος
μικρόκοσμου όπου κάθε συμμέτοχος, υποτασσόμενος ολοκληρωτικά στις κατευθύνσεις
εκείνου που διδάσκει, αισθάνεται υπεύθυνος για το περιβάλλον όπου ο ίδιος
εξελίσσεται, όσο και για τον εαυτό του τον ίδιο.
Η μουσική, έτοιμη σύνθεση[1] ή
αυτοσχεδιασμός, θα παίξει επίσης ένα σημαντικό ρόλο σε αυτό το βίωμα. Σε
βαθύτερη αντιστοιχία με το εσωτερικό νόημα των κινήσεων, τις υποστηρίζει στο
ρυθμό τους και την έκφραση, εναρμονίζεται με αυτές και με την εργασία όλων.
Αποτελεί έτσι, μαζί με τους ερμηνευτές της, μέρος συστατικό της συνολικής
αλχημείας.
Οι Ασκήσεις δεν έχουν προφανώς ούτε την
ίδια βαρύτητα ούτε την ίδια πυκνότητα, αλλά κάθε μια τους είναι φορτισμένη με
μια ειδικότερη σημασία – στη μορφή του και τη σκοπιμότητα, στην πολυπλοκότητά
τους, όπως και στην απλότητα – που διεκδικεί μια απόλυτη ακρίβεια κίνησης, από
τις παλάμες μέχρι τη παραμικρή θέση των ποδιών, απαιτώντας μια δυναμική
ισορροπία όλων όσων μας αποτελούν για να υπηρετήσει μια αναζήτηση που δεν
προσδιορίζεται παρά μέσα από τη ζωντανή εμπειρία.
Όταν καταπιανόμαστε με αυτή τη
μαθητεία., από την αρχή κιόλας μας εκπλήσσει ότι ο καταναγκασμός είναι
ταυτόχρονος με την ελευθερία.
Ανακαλύπτουμε μια καινούρια ζωή, σε ένα
σώμα κατειλημμένο μέχρι τότε από μια εκπαίδευση αποτελούμενη από συνήθειες
κινητικές, ψυχικές και άλλες, ένα σώμα που ελευθερώνεται και ανοίγεται σ’ ένα
κόσμο εντυπώσεων και άγνωστων βιωμάτων. Αλλά ανακαλύπτουμε επίσης ότι
απαιτείται επίσης μια σταθερή προσοχή πάνω στο σώμα. Η αμείλικτη αντιμετώπιση
των Ασκήσεων και των Χορών και, προπαντός, της ανικανότητάς μας να «συμμορφωθούμε
στο πρότυπο», προκαλεί συχνά έναν αληθινό κλονισμό.
Θα αναγκαστούμε τότε να αναγνωρίσουμε,
αυτή τη φορά από την εμπειρία μας, ότι οι κινήσεις μας γίνονται πάντα
αυτοματικά, ότι η γένεσή τους ξεπηδά από μιας λειτουργία που δεν εξουσιάζουμε,
που δεν συνδεόμαστε μαζί της. Είτε πρόκειται για τη σκέψη, το συναίσθημα ή μια
κινητική ανταπόκριση, αυτή η αυτοματοποιημένη λειτουργία αποσπάται και
ανταποκρίνεται εκ μέρους του συνόλου.
Σε μια τέτοια αταξία και σύγχυση,
επιβάλλεται μια ισορροπία, αλλά δεν μπορούμε ακόμη να τη βρούμε. Η διαπίστωση
της ανημποριάς και η συνειδητοποίηση ακόμη της έλλειψης ενότητας είναι
πραγματικά από τις πιο πλούσιες και πιο αποκαλυπτικές απόψεις της ανάπτυξη της
συνειδητότητας.
Ό,τι εφαρμόζεται στις Κινήσεις δεν έχει
ποτέ ξανά εφαρμοστεί με τον ίδιο τρόπο.
Είναι ένα νέο αλφάβητο για να
αποκρυπτογραφήσουμε μια νέα γλώσσα, έναν τρόπο γνώσης άμεσο, που επιτρέπει να
κάνουμε αισθητή στο σώμα τη μηχανικότητά του και, ταυτόχρονα, να το
προετοιμάσουμε να δεχτεί άλλα ρεύματα ενέργειας, που δεν μπορεί ακόμα να
προσεγγίσει. Οι νέες στάσεις, προερχόμενες από μια διαφορετική εσωτερική τάξη,
θα αντιμετωπίσουν ένα ρεπερτόριο αυτοματικών αντιδράσεων στέρεα ριζωμένων.
Σταδιακά, ο άνθρωπος θα μπορέσει να
αντιληφθεί μέχρι πιο σημείο είναι σκλάβος ενός μηχανισμού, όπου η συνειρμική
σκέψη γίνεται το μοναδικό γενεσιουργό αίτιο, εις βάρος του ολοκληρωμένου όντος,
εις βάρος της ουσίας του.
Αλλά τι είναι το ολοκληρωμένο ον;
Μήπως είναι το σώμα εν δυνάμει όργανο
όλων τω ν ενεργειών του δημιουργημένου κόσμου, γεγονός που δίνει μια εντελώς
διαφορετική διάσταση σε αυτήν της έρευνα, ενώ προσφέρει στην πνευματικότητα την
κυριότερη διάσταση σε αυτήν την έρευνα, ενώ προσφέρει στην πνευματικότητα την
κυριότερη υπόστασή της;
Μήπως είναι το σώμα ο αληθινός Ναός του
Θεού, δοχείο και μετασχηματιστής όλων των ενεργειών που το διαπερνούν;
Μήπως έχουμε ξεχάσει ότι η αίσθηση μιας
ανώτερης ενέργειας είναι φυσική στον άνθρωπο;
Από την προοπτική, ακριβώς, ενός
ανοίγματος προς το ιερό πρέπει να καταλάβουμε τους Χορούς που μας έφερε ο Γ. Ι.
Γκουρτζίεφ. Είναι το άνοιγμα που θα ελευθερώσει τον άνθρωπο από τη μηχανικότητά
του, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα την «ουσιώδη» πλευρά της φύσης του.
Οι κινήσεις επικαλούνται το
«ολοκληρωμένο ον» αλλά από δρόμους πάντα διαφορετικούς. Έτσι εξηγείται η εξαιρετική
τους ποικιλία. Ασκούν ειδικότερα τη μια λειτουργία ή την άλλη και στηρίζονται
συχνά πάνω σε «τέμπο» εντελώς διαφορετικά από εκείνα που βιώνουμε συνήθως.
Μια κίνηση όπως Οι Κύκλοι. Για
παράδειγμα, γίνεται καθιστή και επιτρέπει να φτάσουμε σε μια τέτοια εσωτερική
ησυχία, ώστε και η μόνη κίνηση με την μαγική της βραδύτητα μοιάζει να παράγει
έναν «ήχο».
Άλλες κινήσεις επιζητούν την κυριαρχία
στο σώμα, μέσα στο ρυθμό και το σθένος, μιας εκούσιας ελεγχόμενης έντασης. Σε
αυτούς που τις βιώνουν, έχουν την ικανότητα να ζωντανέψουν με το δυναμισμό τους
μια «επιθυμία του είναι», πολύ πέρα από την ίδια τη θέληση, και με αυτήν την
επιθυμία επικαλούνται τη βαθιά αίσθηση της τελετουργίας. Είναι η περίπτωση
ορισμένων ασκήσεων που λέγονται «Δερβίσικες».
Το ίδιο συμβαίνει και με τους Χορούς των
Ναών που λέγονται Γυναικείοι Χοροί, εμπνευσμένοι από τελετουργικούς χορούς, που
κάποτε του εκτελούσαν σε άβατα μοναστήρια της Κεντρικής Ασίας. Εδώ, η
θηλυκότητα συνδέεται με το ιερό μέσα σε ένα σβήσιμο ολόκληρου του όντος, στην υπηρεσία
μιας αρχής που το υπερβαίνει.
«Χορέψτε για τους αρχαιότερους μεγάλους
προφήτες» μας είπε μια φορά για να ξαναδώσει νόημα και ζωή σε αυτό που
ζητούσαμε να εκφράσουμε.
Οι κινήσεις προσευχής, επίσης, σε
υψώνουν πάνω από τις «ανθρώπινες συνθήκες», με την ομορφιά των φορτισμένων με
νόημα χειρονομιών, όχι για να ικανοποιήσουν την αναζήτηση αισθητισμού, αλλά για
να ελευθερώσουν φυλακισμένες ενέργειες με τις κατάλληλες στάσεις. Έτσι, αφήνουν
να παρουσιαστεί η ακριβής έκφραση του αληθινού συναισθήματος του εαυτού.
Ας μιλήσουμε και για τις κινήσεις που
λέγονται Πολλαπλασιασμοί και βασίζονται στους Νόμους του Τρία και Επτά, οι
οποίοι, σύμφωνα με τη Διδασκαλία, διέπουν τον δημιουργημένο κόσμο, κάνοντας
δυνατή την εξέλιξη σε τροχιές μαθηματικά ορισμένες, όπου το νόημα της θέσης μας
και επομένως του ρόλου μας καθορίζεται από τον εκφραζόμενο νόμο, και αυτό
επιβάλλει μια ετοιμότητα και μια ακραία αυστηρότητα κατά τις μετατοπίσεις.
Αναφέραμε εδώ μερικά μόνο παραδείγματα
μέσα στην αναρίθμητη ποικιλία των κινήσεων που επικαλούνται προπαντός την
ύπαρξη μιας ιερής τέχνης, μιας θετικής επιστήμης, ικανής να ανοίξει τον άνθρωπο
προς μια άλλη διάσταση, μια άλλη «Πηγή της ζωής». Οι Χοροί αυτοί δεν αποκτούν
την πραγματική τους σημασία παρά μόνο όταν η εκδήλωση μιας ενέργειας υψηλότερης
αποκαλύπτει ένα άλλο επίπεδο ύπαρξης.
Για να προσεγγίσουμε αυτή των πηγών ζωής
πρέπει, όπως είπαμε ήδη, να διανύσουμε μια μακρά διαδικασία, να βιώσουμε την
κατάσταση «νοητικής εξάρτησης» που διαιρεί τον άνθρωπο, περιορίζει το πεδίο της
συνειδητότητάς του και τον κάνει να αμφιβάλει για τις πραγματικές δυνατότητες
που έχει η δύναμη της προσοχής του να τον ελευθερώσει.
Μόνο αν βασανιστώ, δηλαδή αν σταθώ και
ατενίσω τους περιορισμούς μου, τότε μόνον εμφανίζεται μια βαθιά αποδοχή,
σχηματίζεται άνοιγμα, όλο το είναι μου ξαναβρίσκει την ενότητά του, το διαπερνά
μια δράση εντελώς άλλης τάξης, πραγματικά πνευματική, που θα μεταμορφώσει το
συναίσθημα που έχω για τον εαυτό μου.
Εκείνο που εξασκούμε με την πρακτική των
κινήσεων είναι ουσιαστικά το άνοιγμα σε αυτή τη δράση, που επιβεβαιώνουμε
σταθερά.
Όμως, για να την αισθανόμαστε αρκετά,
πρέπει να μπορούμε να εγκαταλείπουμε την κατάσταση εντάσεων που εμφανίζεται
κάθε στιγμή κάτω από τη μια ή την άλλη μορφή, είτε είναι μια υπερβολική θέληση,
μια ταραγμένη σκέψη, μια δίψα για αποτελέσματα, ένας φόβος. Υπάρχουν τόσες
εντάσεις που γίνονται φραγμός στη δράση αυτής της ενέργειας, εμποδίζοντας τις
σωματικές στάσεις να αναπτυχθούν ελεύθερα μέσα στην ευελιξία τους και σύμφωνα
με τον δικό τους ρυθμό, αλλοιώνοντας έτσι την ίδια τους την έκφραση και το ιερό
νόημα του χορού. Η ισορροπία και η ενότητα του όντος παίζονται μια τέτοια
στιγμή. Μονάχα εγκαταλείποντας όλες τις εντάσεις, μέσα σε ένα ας το να γίνει,
γινόμαστε διαθέσιμοι να αφεθούνε στη δράση και να ανοιχτούμε σε μια άλλη έλξη.
Και τότε ίσως μπορέσουμε να
προσεγγίσουμε τη θεμελιώδη εμπειρία της προσοχής, η οποία εκπορεύεται από μια
πηγή που υπερβαίνει τις συνηθισμένες λειτουργίες και δηλώνει τον άνθρωπο, πέρα
από όλα όσα έχει γνωρίσει μέχρις εκείνη τη στιγμή.
Δέκτης όλων των επιρροών, όρθιος ανάμεσα
σε «ουρανό και γη», γίνεται σημείο σύνδεσης, μεσολαβητής ανάμεσα σε δυο
κόσμους, τον κόσμο των ανθρώπων και τον άλλο, εκείνον απ’ όπου προέρχεται η
υψηλότερη ενέργεια που μπορεί ο άνθρωπος να γνωρίσει, η μόνη ικανή να το μεταμορφώσει,
να τον ελευθερώσει και να αλλάξει την «κατάστασή του».
Οι Χριστιανοί Μυστικοί ονομάζουν
κατάσταση χάριτος αυτή την ελευθερωμένη κατάσταση.
Οι Ινδοί Σοφοί ονομάζουν υπέρ – νοητικό
αυτό που γεννά την αναπαλλοτρίωτη κατάσταση, την απελευθερωμένη από ντον
«αντικατοπτρισμό του δυϊσμού».
Το νοητικό δεν είναι πλέον ο κύριος, όσο
ο άνθρωπος παίρνει ζωή από την άλλη ενέργεια, όπως μαρτυρεί το ιερό κείμενο από
την Κένα Ουπανεσάντ:
Το νοητικό θεμελιωμένο στους
περιορισμούς και τον κατακερματισμό δεν μπορεί να δράσει παρά με ένα κέντρο
δοσμένο στην κατώτερη και σκοτισμένη ύπαρξη. Αλλά το υπερνοητικό ριζώνει στην
Ενότητα, καταλαβαίνει και διεισδύει . η δράση του βρίσκεται στο καθολικό και σε
σταθερή επικοινωνία με μια αιώνια υπερβατική πηγή.
Υπάρχουν Χοροί, οι οποίοι ελισσόμενοι
υπενθυμίζουν τους Νόμους που διέπουν τις μυστικές κινήσεις των άστρων και των
ανθρώπων, αποτελώντας τα ζωντανά σύμβολά τους. Αν μπορέσουμε, μέσα στην μέγιστη
ευελιξία του σώματός μας, να τους παραδώσουμε όλο μας το είναι, μπορούμε με τη
συμμετοχή μας να ανακαινιστούμε και να τραφούμε από την Πηγή της Ζωής.
Ο χορός παίρνει τότε μια ολότελα
διαφορετική σημασία, ο άνθρωπος ο ίδιος γίνεται όργανο μιας καθολικής ενέργειας
που περιέχεται στο σώμα για μια στιγμή χάριν μιας ολότελα άλλης δόξας.
«Ό,τι δεν μπορείτε να βρείτε στο σώμα
σας[2], δεν θα το βρείτε αλλού». Αυτό το ρητό από την Ανατολή μπορεί χωρίς
αμφιβολία να ανακεφαλαιώσει ό,τι ειπώθηκε μόλις για την πρακτική των Κινήσεων
και το βαθύ νόημα αυτής της έρευνας.
Αναγνωρίζοντας το σώμα ως δέκτη και
μετασχηματιστή όλων των ενεργειών που το διαπερνούν, αναζητώντας την ισορροπία,
το μέτρο και την τελειοποίηση της ουσίας του της ίδιας , ο Γ. Ι. Γκουρτζίεφ
έκανε την Επιστήμη της Κίνησης ένα από τα θεμέλια της Διδασκαλίας του. Οι Ιεροί
Χοροί είναι μια από τις ζωντανότερες μαρτυρίες του Έργου εκείνου που αποκαλούσε
τον εαυτό του, «απλά»,…
Ο ΧΟΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ
[1] Υπάρχει μουσική γραμμένη ειδικά γι
τις κινήσεις. Στην αρχή συνέθεσαν ο Γ. Ι. Γκουρτζίεφ και ο Τ. ντε Χάρτμαν.
Αργότερα και άλλοι συνθέτες εμπλούτιζαν το ρεπερτόριο και ιδιαίτερα ο Edward
Michael και ο Alain Kremski.
[2] Πρόκειται προφανώς για μια λειτουργική
οντότητα που δεν περιορίζεται μόνο στο φυσικό σώμα΅.
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)